Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Model interpretacyjny i tłumaczenie maszynowe

Mathieu Guidere

tłum. Hanna Zieleźnik

Źródło: www.translationdirectory.com

 

Przez długi czas translacja była częścią nauk lingwistycznych (zob. dzieła G. MOUNINA), jednak w ostatnich dekadach zaczęto ją utożsamiać z naukami o języku – rozległą i dynamiczną dziedziną, w której pojęcie interdyscyplinarności gra kluczową rolę.

To skojarzenie doprowadziło do narodzenia nauki o tłumaczeniu (traduktologii lub translatoryki), w zakresie nauk o języku, która nie zajmuje się bezpośrednio tłumaczeniem, ale jego przebiegiem. Tym samym odzwierciedla zmiany w perspektywie przyjętej w celu przybliżenia przedmiotu badań.

Naszym celem jest przedstawienie epistemologicznej bazy analitycznej dla omawianego tu zagadnienia, czyli prac związanych z analitycznym badaniem translacji i jej naturalnym przetwarzaniem, jako wstęp do tłumaczenia maszynowego i wspomaganego komputerowo.  Jednak aby wyznaczyć zakres danej dziedziny, należy spojrzeć na nią z kilku perspektyw, tak by móc zdefiniować jej granice, zagadnienia, którymi się zajmuje, metody i cele.

Dlatego też w pierwszej kolejności przedstawimy teoretyczną sprzeczność między pojęciem znaczenia i translacji. Następnie zostanie wyjaśnione, w jaki sposób owa sprzeczność przewyższa logiczną formalizację. Celem opracowywania teorii jest uwolnienie pedagogiki translacyjnej od „modelu interpretacyjnego”. Na koniec zagadnienia te zostaną powtórnie zbadane w celu ponownego użycia danych na potrzeby przetwarzania języka naturalnego (tłumaczenie maszynowe i wspomagane komputerowo).

Aby wyznaczyć analityczny szkic, uciekniemy się do trzech podstawowych dziedzin związanych z metodologią naukową: dziedziny obserwacji, hipotezy i uzasadnienia (zob. prace Aurouxa). Celem niniejszego artykułu nie jest porównanie lub ocena badanych podejść, ale zajęcie się nimi od strony przetwarzania języka naturalnego, jako medium poprzedzające translację.

Ten punkt widzenia i jego implementacja są bowiem częściami „obiektywnego” procesu, co oznacza, że jedynie oceniają konkretne dane. Innymi słowy, naszym głównym celem jest obserwacja wspierana przez opisy i potwierdzone dane, tak by w świetle przedstawionych poniżej zasad nabrać do tych prac dystansu i sporządzić dziedzinę specjalizacyjną.
 
Wybory metodologiczne

Wybory metodologiczne dotyczą perspektyw wybranych do analizy prac na temat translacji z tego zakresu. Wspomniane wybory stawiają tę naukę pomiędzy językoznawstwem teoretycznym a naukowym empiryzmem, na podstawie efektów teorii, które są proporcjonalne do wynikających z tego wniosków.