Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

W latach 80. prowadzono badania nad zaawansowanymi metodami i technikami. W tym czasie dominującą strategią było tłumaczenie pośrednie za pomocą pośrednich reprezentacji, czasem o charakterze interlingua, połączonym z analizą semantyczną, morfologiczną i składniową oraz z podstawami wiedzy pozajęzykowej. Wartymi uwagi projektami z tego okresu są GETA-Ariane (Grenoble), SUSY (Saarbrücken), Mu (Kyoto), DLT (Utrecht), Rosetta (Eindhoven), system MT oparty na wiedzy opracowany na Uniwersytecie Carnegie-Mellon (Pittsburgh) oraz dwa międzynarodowe projekty wielojęzykowe: Eurotra, wspierany przez Wspólnotę Europejską, i japoński projekt CICC, rozwinięty przy udziale Chin, Indonezji i Tajlandii.

§6. Początek lat 90.


Koniec dekady był najbardziej znaczącym punktem zwrotnym. Po pierwsze, grupa badaczy działająca przy IBM opublikowała wyniki eksperymentów przeprowadzonych na systemie (Candide) bazującym jedynie na metodach statystycznych. Po drugie, pewne grupy japońskich badaczy zaczęły używać metod opartych na korpusach przykładowych tłumaczeń, tj. używając podejścia znanego obecnie jako tłumaczenie „oparte na przykładach”. Obydwa powyżej przedstawione podejścia cechował brak syntaktycznych i semantycznych zasad podczas analizy tekstów czy wyboru leksykalnych ekwiwalentów; główną różnicą między dwoma nowymi a wcześniejszymi metodami „opartymi na regułach” było wykorzystanie ogromnych korpusów tekstów.

Trzecim innowacyjnym kierunkiem rozwoju były badania nad tłumaczeniami ustnymi, związane z połączeniem rozpoznania mowy, syntezy tekstu mówionego i modułów tłumaczeniowych, które łączyły dwa podejścia: oparte na regułach i na korpusach. Najważniejsze projekty w tym zakresie zostały opracowane w ATR (Nara, Japonia) - projekt JANUS, stworzony wspólnie przez Uniwersytet Carnegie-Mellon i Uniwersytet w Karlsruhe, oraz w Niemczech - projekt Verbmobil powstały na zlecenie rządu. Warto wspomnieć, iż nie zaprzestano pracy nad tradycyjnymi projektami opartymi na regułach, takimi jak projekt Catalyst na Uniwersytecie Carnegie-Mellon, projekt Uniwersytetu w Maryland czy badanie finansowane przez ARPA (Pangloss) prowadzone na trzech uniwersytetach w USA.

Kolejną cechą wyróżniającą wczesne lata 90. było przeniesienie centrum uwagi w badaniach MT. Zamiast badań czysto teoretycznych, skupiono się na praktycznym zastosowaniu, rozwoju roboczych stacji tłumaczeniowych dla profesjonalnych tłumaczy, pracy nad systemami do tłumaczenia określonych dziedzin oraz na zastosowaniu komponentów tłumaczenia w systemach informacji wielojęzykowej.

§7. Koniec lat 90. i początek XXI wieku

Nad wymienionymi kierunkami badań prowadzono prace do końca lat 90.. W szczególności coraz większą popularnością cieszyło się zastosowanie MT i pomocy tłumaczeniowych (roboczych stacji tłumaczeniowych) w dużych korporacjach – wyjątkowo duży wzrost zainteresowania w zakresie lokalizacji oprogramowania (m.in. przystosowanie i tłumaczenie sprzętu oraz dokumentacji dla nowych rynków). Zauważalny jest duży wzrost sprzedaży oprogramowania MT dla komputerów osobistych (głównie do użytku przez osoby nie będące tłumaczami) oraz coraz większa dostępność MT on-line na stronach internetowych (np. AltaVista i wiele innych). Zapotrzebowanie dotyczy nie tylko nowych systemów, ale także zredukowanych i ulepszonych wersji systemów typu mainframe.

Systemy te powinny zapewniać w miarę możliwości dobrą jakość tłumaczenia (zwłaszcza jeśli tekst docelowy jest przeznaczony do publikacji) ale można również zauważyć znaczny wzrost zastosowania tłumaczenia automatycznego dla bezpośrednich potrzeb związanych z użyciem Internetu (wiadomości elektroniczne, strony internetowe itp.), gdzie większą wartość ma szybkość działania niż jakość tekstu. Różnorodność systemów MT przyczynia się do wejścia oprogramowania na rynek masowy i osiągnięcia takiej popularności jak przetwarzanie tekstu czy mała poligrafia komputerowa. Natomiast biorąc pod uwagę badania MT, można przewidzieć rozwój tłumaczeń maszynowych opartych na przykładach i na metodach statystycznych, a w zakresie tłumaczeń ustnych – postępy w ramach tłumaczenia określonych dziedzin oraz łączenie tłumaczenia z innymi technologiami językowymi.