Czytelnia / Technologie tłumaczeniowe

Etyczne konsekwencje technik tłumaczeniowych

Érika Nogueira de Andrade Stupiello

tłum. Aleksandra Czaban

Źródło:


Wstęp

Technologia przyczyniła się do licznych zmian w koncepcji i procesie tłumaczenia w wielu aspektach. Do niedawna tłumacze pracowali wyłącznie na tekstach źródłowych z użyciem jedynie słowników. Eksperci byli potrzebni wtedy, gdy pojawiały się pewne nieścisłości bądź luki, lecz nawet w takich przypadkach tłumacze mieli okazję, by zgłębić wiedzę w obszarze tekstu źródłowego, często stając się ekspertami w danej dziedzinie. Tekst do przetłumaczenia miał zwykle początek i koniec, co ułatwiało rozpatrywanie jego znaczenia w szerszym kontekście.

Proces globalizacji oraz rewolucja techniczna, która nastała wraz z nim, dramatycznie zmieniły sposób, w jaki powstaje informacja. Według Craciunescu (2004), postęp w komunikacji doprowadził do tzw. „kultury ekranowej”, która coraz bardziej stara się wyprzeć użycie materiałów drukowanych ze względu na dostępność informacji cyfrowej, łatwość w przekazywaniu danych między komputerami oraz większą elastyczność procesu. 

Oprócz rosnącej tendencji do przetwarzania tekstu na format cyfrowy, większa część materiałów, nad którymi pracują tłumacze, składa się z obszernych projektów tłumaczeniowych, pochodzących z Internetu (lub innych źródeł).Przy takiej pracy często używa się narzędzi komputerowych, takich jak automatyczne systemy tłumaczeniowe lub bazy danych.

Takie aplikacje wymagają rozwijania wiedzy technicznej, począwszy od nauki obsługiwania różnych programów, aż do radzenia sobie z treścią tłumaczenia dla zachowania spójności terminologicznej (bazy danych tłumaczeń komputerowych), bądź też ponownego użycia niektórych rozwiązań w kolejnych projektach (tłumaczeniowe bazy danych). Biau Gil and Pym (2006:6) tak to objaśniają:

Nasze tłumaczenia mogą nie zawierać idealnych odpowiedników pomiędzy tekstami, stając się pewnym zestawem powtórek. W dziedzinie techniki elektronicznej tłumacze nie mają za zadanie przekładu całych tekstów, tak jak w przypadku książek. Tłumaczenie, podobnie jak produkcja tekstu, staje się pracą z bazami danych, glosariuszami i zestawem narzędzi elektronicznych, a nie z całymi tekstami źródłowymi.

Narzędzia tłumaczeniowe są stosowane także przez tłumaczy pracujących nad ostatecznymi tekstami, czyli takimi, które mogą być przetłumaczone tylko raz, głównie jako sposób na zwiększenie ich baz danych. Jest wielu tłumaczy, którzy pracują z materiałami pochodzącymi z Internetu, tak więc większość ich działań wymaga aktualizacji i zastosowania poprzednio tłumaczonych tekstów w innych kontekstach (często stosowana lokalizacja).

Niezależnie od tego, jakiej technologii się używa, nie można zaprzeczyć, że to tłumacze korzystają najbardziej, zyskując na szybkości tłumaczenia i podnosząc efektywność.