Czytelnia / Społeczność tłumaczy

Wierność językowi docelowemu

Czy prace te napisane są dobrą angielszczyzną? Nie mam na myśli prawidłowej gramatyki. Nie jest zbyt trudno posługiwać się poprawnym językiem angielskim w piśmie, ale używanie dobrej angielszczyzny to już nie jest proste zadanie.

W takich przypadkach stosuje się ogólnie jeden z testów: Czy to wygląda jak oryginał? Nie. Mogłoby? Nie sądzę. Nie chodzi o to, że oryginał jest trudny: czterech uczestników z pewnością to rozumiało i to bardzo dobrze. Jest kwiecisty i okropny, ale mimo to jasny. Zatem nie ma problemu. Jednak profil retoryczny jest typowy dla języka brazylijskiego: jedynie brazylijscy prawnicy wyrażają się w taki sposób. Dickens ma wielu prawników posługujących się zawiłym żargonem zawodowym, ale żaden z nich nie pisał w taki sposób: mają żargon angielski, nie brazylijski. W jaki sposób moglibyśmy zatem znaleźć model do naśladowania w naszym tłumaczeniu?

Prenumeruję gazetę, która publikuje historie pisane przez amerykańskich, brytyjskich, włoskich i francuskich dziennikarzy. Nie muszę czytać nazwisk autorów, aby wiedzieć, w jakim języku został napisany tekst źródłowy; nie muszę również czekać do momentu, kiedy natknę się na tzw. fałszywych przyjaciół: francuski dziennikarz nie pisze w taki sam sposób jak amerykański i to widać w tłumaczeniu.

Czy można ulepszyć tłumaczenia?

Tak, oczywiście. Każde tłumaczenie można ulepszyć. Dzieła sztuki nie da się udoskonalić: w żaden sposób nie można niczego dodać do Hamleta. Jednak tłumaczenia, nawet tekstów literackich, nie są dziełami sztuki, więc można je poprawić. Chodzi o to, że osiągnięcie ogólnego porozumienia dotyczącego sposobu ulepszenia przekładu rzadko jest możliwe.. Na przykład jeden z uczestników, napisał słowo undeclinable. Jest to dobre i poprawne tłumaczenie portugalskiego słowa indeclinável w znaczeniu niezaprzeczalny. Niektórzy mogą uważać, że to rzadki wyraz w języku angielskim, i tak jest, ale równie rzadko występuje w języku portugalskim. Czy słowo to rzadziej pojawia się w języku angielskim niż portugalskim? Czy mogłoby wywołać równoznaczny efekt w języku angielskim? Pozostali uczestnicy myśleli inaczej i wybrali zamiast tego słowa podstawa, podstawowy, bezwarunkowy. Czy są to lepsze odpowiedniki?

Uważam, że słowo podstawa świadczy o lepszym angielskim. Wyrażenie podstawa reguły prawnej jest zdecydowanie lepsze dla języka angielskiego niż słowo niezaprzeczalny. Ale czy to byłoby lepsze tłumaczenie?

Oczywiście mógłbym tak pisać bez końca. Ale nie będę udawał, że jest możliwy koniec tej dyskusji. Tłumaczenie nie jest ani sztuką, ani nie należy do nauk ścisłych. Gdyby zaliczało się do dzieł sztuki, ulepszanie prac nie byłoby możliwe. Gdyby należało do nauk ścisłych, istniałaby jedna poprawna odpowiedź na pytanie, co jest tłumaczeniem X i wszystkie pozostałe byłyby niewłaściwe. I nie pozostałaby żadna przyjemność z tworzenia przekładu. Przynajmniej dla mnie.