Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Najważniejsze, aby na końcu pracy tłumacz przeczytał tekst jeszcze raz, przeanalizował oraz ocenił, możliwie kilka razy.

Pojęcie ciągłej oceny tłumaczenia nie jest niczym nowym. Inni autorzy również podkreślają jej znaczenie (patrz Rose, 1981), Percival (1983, cytowany w Cote, 1990) zaleca 5 kroków oceny tłumaczenia, a ja uznałem je za najprostsze przy prezentacji na kursach T/P:
  1. Przeczytaj tekst, który ma być przetłumaczony.
  2. Zapoznaj się z tematem tłumaczenia, zbierz materiały, zbadaj dziedzinę.
  3. Przetłumacz tekst.
  4. Odstaw gotowe tłumaczenie na 48 godzin.
  5. Ponownie je przeczytaj w celu sprawdzenia, skorygowania i dopracowania.
Jak wspomniano, zadaniem tłumacza jest wyrażenie w języku docelowym tego, co zostało powiedziane w innym, ale proces tłumaczenia nie jest nigdy idealny. Przekład to sztuka w takim samym stopniu, jak nauka. Tłumacz pisemny czy ustny musi zmierzyć się z wieloma trudnościami, podejmując decyzje na różnych poziomach. Wobec licznych potencjalnych czynników, przejście z języka źródłowego na docelowy może spowodować, że zabraknie odpowiedniego słowa, co następnie „powoduje ciągłe napięcie” (Newmark, 1981, p.7), co należy przeanalizować i poprawić w możliwie jak najlepszy sposób. Jak zaznacza Chaudhuri (1999), „ prawdopodobnie bardziej niż jakikolwiek inny wysiłek intelektualny, tłumaczenie opiera się na podstawowym defetyzmie poglądu. Niezależnie jakim innym celom może służyć, jak wielki potencjał może wywołać, tłumaczenie, czy interpretacja zawsze są nieadekwatne, nigdy nie odzwierciedlają w pełni oryginału” (p.23).

Pojęcie 10: Nade wszystko, T/P wymaga dyscypliny.

To ostatnie pojęcie wynika niejako z wcześniej omówionego pojęcia 9 i częściowo z osobistych doświadczeń nauczania tłumaczenia na poziomie uniwersyteckim. Zamierzeniem jest przekonanie studentów, że podjęcie pracy T/P jest poważnym zadaniem, którego nigdy nie można lekceważyć. Nierzadko tłumacz całą noc trudzi się, by w odpowiedni sposób sformułować tłumaczone wyrażenie. Tłumacz ustny musi znosić wymagających słuchaczy i niesympatycznych przedmówców, aby dobrze przekazać potrzebne informacje. Prawdziwi tłumacze ustni i pisemni, zawodowi, czy niezależni, rozumieją potrzeby poświęcenia się, jaka wiąże się z tego rodzaju pracą. Nie można przecież zrezygnować w połowie ani zakończyć bez wyczerpania wszystkich możliwych środków, które zgromadziliśmy, aby otrzymać jak najlepszy rezultat.

Mimo, że studenci kursów T/P nie powinni być oceniani wg dokładnie tych samych standardów, powinni wiedzieć, że dyscyplina i wysiłek są kluczowymi elementami do osiągnięcia sukcesu w dziedzinie T/P, a kursy uniwersyteckie z pewnością będą wymagały więcej dyscypliny niż większość innych kursów, w tym anglojęzycznych. Jak twierdzi Ward (1992), „ tłumacz musi być bardzo operatywnym, samodzielnym pracownikiem z dużą wytrzymałością i determinacją, aby zrozumieć pracę bez pomocy, czy nadzoru innych, a często bez korzystania ze specjalistycznej terminologii”, jak również „powinien posiadać wewnętrzne przekonanie do wykonania swojej pracy jak najlepiej, do bycia precyzyjnym i unikania skrótów, czy „fałszu”” (p.580).

Wniosek

W niniejszej pracy zaprezentowano dziesięć pojęć uznanych za ważne (jeśli nie nieodzowne) dla obecnych i przyszłych studentów tłumaczenia i przekładu na poziomie szkół wyższych, szczególnie dla studentów języków obcych. Powinni oni docenić wymagania stawiane przed zapisaniem się na kursy T/P. Jest nadzieja, że im więcej wiedzą o T/P, tym lepiej zdają sobie sprawę z tego, czego będzie się od nich wymagać później.