Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Dziesięć ważnych pojęć

Celem niniejszej pracy nie jest określenie obowiązków wykładowców uczących studentów na kursach tłumaczeniowych (Cote, 1990; Newmark, 1991), lecz wyjaśnienie, co powinno stanowić jedno z podstawowych zadań uczelni oraz nauczycieli T/P: zaznajamianie przyszłych studentów zainteresowanych studiami tłumaczeniowymi z rzeczywistą tematyką kursów i procesem ich przeprowadzania. Dzięki zajęciom na uniwersytecie, studenci powinni wykazywać: a) rozumienie od podstaw trudności i obowiązków tych, którzy prowadzą takie zajęcia, oraz dostrzeganie koniecznej perspektywy prowadzenia takich zajęć na poziomie uniwersytetu, a także b) pewne doświadczenie w procesie tłumaczenia/przekładu oraz umiejętność lepszego rozumienia czynności i wymagań związanych z T/P. Tak jak miesięczny kurs na temat dzieł Szekspira nie uczyni ze studentów znawców literatury angielskiej, tak niemożliwe jest, aby po miesiącu nauki stali się tłumaczami.

Wobec dostrzegalnej potrzeby, przed zgłoszeniem się studentów na zajęcia T/P, stworzyłem następującą listę dziesięciu pojęć (patrz Załącznik do listy pojęć). Powstały one głównie z mojego doświadczenia w nauczaniu T/P, stanowią jedynie propozycje. Nie są one wszystkie łączne, lecz wzajemnie się uzupełniają. Pojęcia te można przekazywać studentom już uczącym się na kursie T/P, mogą oni wtedy wnieść cenny wkład dla tych, którzy się trudzą. Istnieje jednak przekonanie, że studenci, którzy zostaną zaznajomieni z tymi pojęciami przed rozpoczęciem studiów (lub przynajmniej podczas pierwszego zajęcia T/P w semestrze), będą lepiej zorientowani w kwestii prowadzenia takich zajęć, roli takiego kursu dla ich nauki oraz ich własnej roli w uczeniu się.

Pojęcie 1: Studenci nie powinni spodziewać się, że staną się biegłymi tłumaczami jeszcze w trakcie studiów.

Istnieje możliwość, że studenci nauczą się kilku różnych technik T/P nawet już w trakcie pierwszego semestru studiów na uniwersytecie, jednak należy pamiętać, że ta wiedza będzie jedynie powierzchowna. Niestety wielu z nich zapisuje się na takie zajęcia, oczekując (nierealistycznie) już po jednym semestrze czy roku nauki zdobycia umiejętności potrzebnych do wykonywania profesjonalnego tłumaczenia i przekładu. Zawodowi tłumacze pisemni i ustni przeszli potrzebne szkolenie i zdobyli doświadczenie niezbędne do zrozumienia wielu fundamentalnych warunków potrzebnych przy T/P, w tym posiadanie sprawnego sprzętu komputerowego (Chriss, 2000; Ward, 1992) w przypadku tłumaczenia pisemnego oraz wytrzymałości psychicznej w przypadku tłumaczenia ustnego. Studenci uniwersytetu będą mieli mało czasu, by spełnić wszystkie te wymagania. Jeśli ich nierzeczywiste oczekiwania nie są powiązane jednocześnie z tymi możliwymi do spełnienia, wtedy żadne z nich nie zostaną zrealizowane, powodując przez to zniechęcenie do nauki, nauczyciela i siebie samych.

Studenci mogą początkowo nie doceniać konieczności rozpoczęcia studiów T/P z dobrą znajomością języka źródłowego i docelowego, nie mówiąc o społeczno-ekonomicznych, kulturowych czy politycznych podstawach języka (Balupuri, 1997). Do pierwotnych założeń, Cote (1990) dodaje dwa dodatkowe cele wstępnych zajęć z tłumaczenia pisemnego, które są podobne i tak samo ważne na zajęciach z tłumaczeń ustnych:

  1. Zapewnienie możliwości rozwijania umiejętności przez ćwiczenia praktyczne.
  2. Zaznajamianie studentów z podstawowymi zasadami procesu tłumaczenia pisemnego (i ustnego).

Obie wytyczne są jednakowo ważne. Niemniej jednak, należy podkreślić, że głównym celem jakiegokolwiek kursu T/P jest zapoznanie studentów z podstawami T/P. Można nawet śmiało twierdzić, że dopóki głównymi kierunkami dla studentów nie są tłumaczenie pisemne i ustne, wszystko co mają nadzieję osiągnąć, to wiedza w zakresie T/P.