Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

5. Zdanie bez dopełnienia

Nawet kolokwialne zdanie portugalskie byłoby upstrzone, jeżeli na początku znalazłyby się konstrukcje bez dopełnienia, dopuszczalne, ale niezbyt powszechne w języku angielskim. Dlatego często lepiej rozwinąć je w zdania z osobowymi formami czasownika.Na przykład na początku informado por um acessor de que...może oznaczać after an advisor informed him that... [po tym, jak doradca poinformował go, że…]lub indagado se pretendia continuar może równie dobrze znaczyć when asked whether he intended to go on [zapytany, czy zamierzał kontynuować].

6. Kwestia brakującego rzeczownika

Wielu Brazylijczyków ma nawyk wyrzucania rzeczownika ze zwrotów rzeczownikowo-przymiotnikowych. Na przykład petição inicial staje się inicial. Nie wiedząc tego, można się pogubić, tłumacząc w zdaniu jako the initial [pierwsza litera]¸ podczas gdy powinno być the complaint [skarga].

7. Wady i zalety pojęć abstrakcyjnych

Najnowszy trend brazylijskiego bełkotu jest źródłem negatywnych pojęć abstrakcyjnych. Pojęcia te zawsze wiązały się z bełkotem. Jest tak zarówno w j. angielskim, jak i j. portugalskim i mam wrażenie, że teksty angielskie wykorzystują mniej pojęć abstrakcyjnych niż brazylijskie odpowiedniki. Prawdopodobnie efekt ten wywołał Strunk & White oraz naśladowcy z północnych regionów od Rio Grande. Ilość nie ma tu jednak znaczenia. Ważny jest fakt, że brazylijskie pojęcia abstrakcyjne są czasem trudne do przetłumaczenia na j. angielski.

Proponuję przykład: Excesso de pluviosidade está causando um retardo na construção de estradas – zdanie to znalazłem w gazecie. Dwa pojęcia abstrakcyjne: pluviosidade i retardo. Excess pluviosity is causing a delay in road construction [nadmiar deszczu powoduje opóźnienie w budowie dróg]w j. angielskim brzmi niedorzecznie, jednak nawet brazylijscy reporterzy radiowi stacji w São Paulo zwykli mówić w ten sposób, zdając relację dotyczącą ruchu na drogach, co brzmi jak tłumaczenie niemieckiego traktatu dotyczącego zaawansowanej metafizyki.

Posługując się metodą transpozycji Vinay & Darbelnet, można zmienić pierwsze pojęcie abstrakcyjne w konkretny rzeczownik, a drugie w czasownik: excess [or "too much"][nadmiar {lub „za dużo”}] rainfall is delaying road construction [opady deszczu opóźniają budowę dróg]. Zabawne, że zdanie to tłumaczy się dosłownie na doskonale brzmiące zdanie portugalskie: excesso de chuva (lub "chuva demais") está retardando a construção de estrada.

A existência de extintores em restaurantes é uma obigatoriedade. Zdanie to znalazłem w porannej gazecie.Potrzebowałem dodatkowej filiżanki kawy, by je przełknąć.Jak mogę przetłumaczyć obrigatoriedadena j. angielski? Obligation? Existence of fire extinguishers in restaurants is an obligation [Obowiązek? Posiadanie gaśnicy w restauracjach jest obowiązkowe]?Czy all restaurants are required to keep fire extinguishers [Wszystkie restauracje są zobowiązane do posiadania gaśnic]?

Te piękne przykłady zapożyczyliśmy z Equivalences, znakomitej książki, jeśli zna się j. francuski: a audiência tem três características: oralidade, publicidade e contraditório. Spróbujmy przetłumaczyć te trzy abstrakcyjne pojęcia.Lepiej tłumaczyć je jako the hearing has three characteristics: it must be oral, it must be public and both sides must be heard [proces sądowy posiada trzy cechy: musi być wygłoszony ustnie, musi być publiczny i obie strony muszą być wysłuchane].

Jednak negatywne pojęcia abstrakcyjne sprawiają więcej trudności: a falta de uma lei específica resulta na inexigibilidade do imposto. Co znaczy inexigibilidade w j. angielskim? Non-claimability [niemożność wysuwania roszczeń]? Czy jest to „wirtualne słowo”, jedno z tych, które niekoniecznie występuje w jakimkolwiek słowniku, lecz może być ukute przez kogoś z odpowiednim tupetem?Czy należy tłumaczyć to jako the lack of a specific law results in the non-claimability of the tax [brak konkretnych wyników prawnych w przypadku niemożności wysuwania roszczeń podatkowych]? Być może, lecz spróbujmy the tax may not be claimed unless a specific law is enacted [nie można żądać podatku, dopóki konkretne prawo nie zostanie wcielone w życie]. Wymaga to oczywiście zaczerpnięcia z propozycji transpozycji i odmianyVinay & Darbelnet, dzięki czemu zdanie czyta się o wiele lepiej.