Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Na zajęciach z tłumaczenia nie kładzie się nacisku na metodę pamięciową, tak więc testy sprawdzające poziom postępów w nauce wdrażają zasady translacji. Najczęściej podczas zajęć stanowią tak zwaną „otwartą księgę”. Studenci mają dostęp do notatek, danych, słowników itd. Wykładowca stosuje takie testy, gdy chce sprawdzić, czy studenci potrafią zastosować wiedzę, jednak bez uprzedniego powtarzania wiadomości. Quizy, zadania domowe o zróżnicowanym stopniu trudności, krótkie projekty, testy przeprowadzane co tydzień lub co dwa tygodnie – każda z tych form sprawdzania wiedzy stanowi przykład sprawdzianu analizującego poziom postępów w nauce.

Test osiągnięć (ang. Achievement test) ma na celu sprawdzenie, czy student zrealizował cele kursu. Jeśli studenci zostali przyporządkowani do odpowiednich poziomów kursu, jak również wykorzystali informacje uzyskane drogą testów diagnostycznych i badających poziom postępów w nauce, test osiągnięć powinien potwierdzić, że posiadają oni umiejętności, które są niezbędne, by przejść do następnego etapu nauki. Tego rodzaju test przeprowadza się na końcu kursu i obejmuje on zagadnienia z całego materiału. Wyniki powinno się analizować bardzo szczegółowo, w celu określenia mocnych i słabych stron programu (Bahous, 1998).


Powyższe rodzaje testów można przyporządkować do dwóch kategorii: formatywnej (ang. formative) i sumatywnej (ang. summative).
Z oceną formatywną najczęściej mamy do czynienia w szkolnictwie wyższym i możemy zaliczyć do niej większość ewaluacyjnych metod nauczyciela. Ten rodzaj oceny jest stosowany podczas okresu nauki i dostarcza wykładowcy informacji niezbędnych do korygowania metod nauczania, jeśli dana sytuacja tego wymaga (Gage & Berliner, 1998). Do niniejszej kategorii kwalifikują się testy badające poziom postępów w nauce, a także diagnostyczne. Studenci muszą jak najszybciej poznać wyniki takiej oceny. Spotyka się ona z bardziej pozytywnym przyjęciem, jeśli wyniki testów są analizowane przez wykładowcę, a w razie potrzeby styl nauczania lub treść wykładów ulega zmianie. Nazywamy to „efektem washback” (ang. washback effect) (Heaton, 1990). Ocena końcowa nie powinna być ustalana jedynie na bazie oceny formatywnej, jeśli chcemy, by studenci wierzyli w jej wartość podczas całego okresu edukacji lub czasu trwania kursu. Najlepiej byłoby, gdyby ocena formatywna była ciągłym procesem, który dzięki wykładowcom i studentom przyczynia się do dopracowywania programu nauczania, jak również do przygotowania się do drugiego typu oceny, mianowicie oceny sumatywnej.

Ocena sumatywna różni się od formatywnej przede wszystkim celem. Celem oceny sumatywnej jest nadanie wartości i dlatego często ma ona charakter ilościowy, a ocena formatywna – jakościowy. Czasami stosuje się ją w połowie i/ lub pod koniec nauki, by ustalić, w jakim stopniu zrealizowano cele programu nauczania. Przykładami takiej oceny są testy osiągnięć, egzaminy końcowe, ustne i pisemne, jak również projekty badawcze. Wyniki oceny sumatywnej często decydują, czy student otrzyma promocję lub czy będzie zmuszony powtarzać rok.

Niekiedy jest bardzo znacząca przy ustalaniu oceny końcowej; na niektórych uniwersytetach stanowi nawet 60%. Obydwie kategorie ocen są niezbędne i uzupełniają się wzajemnie. Jeśli jednak ocena sumatywna wykaże, że większość grupy nie osiągnęła poziomu wyznaczonego przez wykładowcę, jest już za późno i sytuacja udowadnia nam, że ocena formatywna również nie została dobrze zaplanowana (Heaton, 1990). Dlatego też testy diagnostyczne nie powinny być przeprowadzane pod sam koniec semestru; inaczej będzie za późno na wprowadzenie zmian w procesie nauczania.