Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Główne pojęcia

Pomiar to proces, którego celem jest ilościowe przedstawienie stopnia, w jakim student opanował daną umiejętność lub dziedzinę wiedzy (Ahmann & Glock, 1981). Aby tego dokonać, konieczne jest narzędzie pomiaru. Zazwyczaj do pomiaru kompetencji studenta używa się testu. Test (pisemny i ustny) składa się z poszczególnych części. Na każdą uczeń odpowiada poprawnie bądź niepoprawnie. Osoba sprawdzająca test musi go ocenić poprzez obliczenie punktów lub drogą analizy. Obliczanie prawidłowych odpowiedzi jest praktyczne, gdy oceniamy zdolności receptywne, takie jak czytanie i słuchanie w obcym języku. Analiza wymaga, by klucz do egzaminu zezwalał na większą liczbę odpowiedzi. Wielką ulgę dla wykładowcy stanowi fakt, że studenci udzielają poprawnych odpowiedzi. Jednakże, gdy odpowiedź jest niepoprawna, powinien sprawdzić, czy to pomyłka, czy błąd. Choć wielu ludzi używa niniejszych terminów zamiennie, z naukowego punktu widzenia pomyłka dotyczy jedynie samego wykonania i nie pojawia się systematycznie. Natomiast błąd powtarza się i świadczy o luce w wiedzy studenta. Błąd jest więc znacznie poważniejszym problemem niż pomyłka, gdyż jest dowodem niewiedzy ucznia, dlatego zarówno student, jak i wykładowca powinni poruszyć ten problem po oddaniu sprawdzonych testów (Heaton, 1990).

Ocenianie też jest procesem; polega na systematycznym ustalaniu, w jakim zakresie uczniowie osiągają cele wyznaczone przez instytucję lub inny organ, który określa zasady i wydaje dyplomy. Ocenianie jest częścią procesu podejmowania decyzji, dzięki któremu wykładowca systematycznie gromadzi dane drogą testów, analizuje informacje i porównuje wyniki każdego studenta lub danej grupy z celami kursu.
Rozważna ocena wymaga następującej procedury:

Wykładowca→ przygotowuje ćwiczenia→ przekazuje wiedzę → przygotowuje test → przeprowadza test → dokonuje analizy wyników → rozważa metodykę i opinie studentów → dokonuje zmiany lub pozostawia poprzednie metody i cele.

Jak zostało to ukazane powyżej, ocena zależy od rzetelności narzędzia pomiaru.

Rzetelność wiąże się ze spójnością testu. Jeśli przeprowadzamy dwukrotnie ten sam test w takich samych warunkach, rezultaty powinny być identyczne (Gage & Berliner, 1998). Jeśli test nie jest sprawdzany przez urządzenie, stopień jego rzetelności może w pewnym sensie zależeć od korektora. Jeżeli korektor właśnie przeczytał znakomitą pracę, a następna nie dorównuje jej poziomem, mimo że jest lepsza od przeciętnej, student może nie otrzymać całkowicie sprawiedliwej oceny (Heaton, 1990). Rzetelność jest kwestią niezwykle istotną w translatoryce. Test w zakresie tłumaczeń fachowych może dać bardziej rzetelne rezultaty niż test dotyczący tłumaczeń literackich. Na przykład jedno słowo w tłumaczeniu literackim może mieć od pięciu do sześciu odpowiednich synonimów w języku docelowym, każdy o innej konotacji. Ponadto przystępując do testu z tłumaczenia literackiego, student-tłumacz musi wziąć pod uwagę wiele czynników. Na przykład – z jakimi powiązaniami kulturowymi ma do czynienia i do kogo tekst jest adresowany? Od tego, na ile poprawne i zbieżne okażą się odpowiedzi studenta i korektora udzielone na powyższe i inne pytania, będzie zależała rzetelność i korekta tłumaczonego dokumentu.