Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Zdarza się, że jest to pewien rodzaj indywidualnego stylu uczenia się. Uczniowie muszą mieć wówczas możliwość powiązania słownictwa i konstrukcji w języku docelowym z ich odpowiednikami w języku ojczystym. Dlatego też ten styl powinien zostać uwzględniony w pedagogice.

2.     Przekład pozwala uczniom rozwinąć zdolność czytania ze zrozumieniem. To oczywiste, że przed rozpoczęciem tłumaczenia tekstu trzeba go dokładnie przeczytać, starając się zrozumieć konstrukcje zdaniowe, kontekst i styl. Innymi słowy, należy przeprowadzić swoistą analizę tekstu, która jest bardzo ważna dla jego zrozumienia (Chellapan 1982).

Tłumaczenie i czytanie różnią się ilością uwagi poświęcanej przez czytelnika lub tłumacza, co oznacza, że w procesie przekładu uwaga odgrywa znacznie istotniejszą rolę niż przy samym czytaniu.

3.     Tłumaczenie jest świadomym procesem uczenia się, obejmującym dwie czynności. Obie wymagają pełnego zaangażowania ze strony uczącego się. Pierwszą z nich jest „zrozumienie" tekstu źródłowego a drugą „sformułowanie" go w języku docelowym (Herry i Higgins, 1992). Właśnie ta druga cecha odróżnia przekład od czytania.

4.     Tłumaczenie jest swego rodzaju aktem komunikacji, który można przećwiczyć w kontekście (Duff 1990). Zwiększa on interakcję pomiędzy nauczycielem i uczniami oraz pomiędzy samymi uczniami dzięki temu, że rzadko istnieje całkowicie „prawidłowe" tłumaczenie tekstu.

5.     Przekład może być też stosowany jako metoda oceny podczas zajęć z czytania. Mimo że nie sposób zaobserwować, czy uczeń czyta efektywnie, można to wywnioskować na innej podstawie; ważne, aby możliwa była dokładna ocena zrozumienia przeczytanego tekstu.

Tak więc oprócz takich sposobów jak „uzupełnianie zdań", „wzorowanie się na informacjach z tekstu", „odpowiadanie na pytania", „rozwijanie tekstu" oraz „przeformułowywanie tekstu", można poprosić uczniów o przetłumaczenie części czytanki na ich ojczysty język, by upewnić się, czy ją dokładnie zrozumieli.

Ćwiczenie to można przeprowadzić pod koniec lekcji, podczas której ćwiczone jest czytanie.

Praktyczne wskazówki

Jak już wspomniano w niniejszym artykule, w sytuacjach problemowych uczniowie często pomagają sobie, używając języka ojczystego. Nauczyciele powinni starać się więc raczej zrobić z tego faktu użytek, aniżeli go zlekceważyć. Poniżej znajdują się praktyczne wskazówki jak tego dokonać:

1.     Teksty do tłumaczenia dla uczniów należy wybierać bardzo uważnie. Oczywiście nudne, zbyt długie i mało zrozumiałe teksty są trudne do przetłumaczenia i demotywują uczniów. Tak więc najlepiej zacząć od krótkich, komunikatywnych tekstów.

2.     Uczniom, którzy mają pracować nad tłumaczeniem, należy najpierw udzielić praktycznych wskazówek co do metod pracy, a dopiero potem zaangażować ich w sam proces przekładu. Na wstępie należy im uświadomić, że nie polega to na tłumaczeniu słowo po słowie i zdanie po zdaniu.