Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Z Programu haskiego nie wynika jednak jasno, jaka rola przypadnie stowarzyszeniom zawodowym. Najprawdopodobniej niezbędna będzie ich opinia dotycząca potrzeby wykonania tłumaczenia ustnego i pisemnego. Możliwe, że będą brać aktywny udział w dążeniu do minimalnych standardów proceduralnych poprzez mianowanie tłumaczy ustnych i pisemnych, zarządzanie zespołem tłumaczy uczestniczącym w procesie sądowym oraz dostarczanie informacji o ich skuteczności odpowiednim władzom.

Nie da się przewidzieć szerszego i długoterminowego wpływu programu, ale niektóre jego postanowienia mogą mieć duże znaczenie w dziedzinie prawa karnego.

Mogłoby się wydawać, że perspektywa uznawania przez jedno państwo prawa cywilnego innego państwa w zakresie umów, deliktów, własności i spadków nie będzie miała zbyt dużego wpływu na obecny stan tłumaczeń ustnych i pisemnych. Powodem tej sytuacji jest główny cel w takich przypadkach, który nie polega na spełnieniu biurokratycznego wymogu sporządzenia tłumaczenia w wielu językach, ale na potrzebie zrozumienia języków ojczystych stron biorących udział w sprawie. Poniższy przykład może najtrafniej przedstawi tę kwestię. Osoba anglojęzyczna dziedzicząca własność w Grecji w sytuacji, gdy akt własności i testament zostały sporządzone w języku greckim, z pewnością chciałaby znać szczegóły dotyczące danej własności i treść testamentu w języku angielskim bez względu na istniejące wymogi sporządzenia tłumaczenia dokumentów na język angielski do celów podatkowych w Wielkiej Brytanii. Warto dodać, że w Wielkiej Brytanii raczej nie do zaakceptowania byłaby deklaracja podatkowa w języku innym niż angielski. Zharmonizowanie brytyjskiego i greckiego prawa własności i spadkowego mogłoby skoncentrować się raczej na zasadach proceduralnych dotyczących na przykład urzędowego zatwierdzenia testamentu i zgodności dokumentów z prawem. Taka harmonizacja mogłaby w długoterminowej perspektywie poprawić zaufanie w społeczeństwie i w rezultacie prowadzić do zwiększenia ilości i zakresu działań transgranicznych. Taka sytuacja z kolei mogłaby spowodować powolny i stały wzrost zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe, zarówno ustne jak i pisemne.

Krótko mówiąc, harmonizacja pewnych aspektów sądownictwa w sprawach cywilnych przyczyni się do wzrostu przepływu kapitału, towarów i osób w Unii. Co więcej, to zwiększony przepływ, a nie sama harmonizacja, wpłynie na wzrost zapotrzebowania na tłumaczenia ustne i pisemne.

Rozwoju w dziedzinie prawa karnego nie można tak łatwo przewidzieć. Z jednej strony, wzmożony przepływ kapitału, towarów i osób wewnątrz Unii mógłby spowodować dodatkowy wzrost działalności przestępczej na skalę międzynarodową. Z drugiej zaś, harmonizacja prawa i dostęp do kartotek policyjnych i dokumentów sądowych między państwami mogłyby prowadzić do skuteczniejszej działalności organów ścigania, pełniąc rolę bardziej wiarygodnego czynnika powstrzymującego wzrost przestępczości transgranicznej.

Szczególnie interesujący wpływ Programu haskiego może być związany z wprowadzeniem swobodnego przepływu orzeczeń sądowych. Powstanie bowiem bodziec zachęcający do wyboru takiej jurysdykcji, w ramach której istnieje większa szansa wygranej w danej procedurze. W rezultacie tłumaczenia ustne i pisemne prawdopodobnie skoncentrują się wokół tej jurysdykcji. Chociaż orzeczenia sądowe są wiążące we wszystkich państwach członkowskich, nie muszą być kopiowane w innych; dlatego też wymóg dodatkowego tłumaczenia ustnego czy pisemnego w innym państwie członkowskim może zostać zniesiony w przypadku ponownego rozpatrywania danej sprawy, zwłaszcza, że dowody zebrane w jednym państwie będą akceptowane w innym państwie członkowskim.

Podsumowując, program haski i związane z nim decyzje ramowe, dyrektywy i inicjatywy będą przez najbliższą dekadę stopniowo wpływać na zakres i charakter pracy tłumaczy ustnych i pisemnych. Zwiększy się ich udział w procesach sądowych oraz procedurach prawa cywilnego i karnego. Zmiany te będą jednak stopniowe i nieuporządkowane; powinny odzwierciedlać się raczej w zmianach treści tekstów tłumaczonych oraz uczestniczących instrumentów niż w zmianach samych tematów: tłumacze ustni i pisemni zawsze uczestniczyli w sporach cywilnych, zbieraniu dowodów, aresztowaniach, udostępnianiu dokumentów, procesach sądowych, wyrokach, wykonaniu wyroków i apelacjach.