Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Prawo o działalności gospodarczej

w nowym brazylijskim kodeksie cywilnym

Danilo Nogueira

tłum. Aleksandra Czaban

Źródło: www.accurapid.com

Lei Complementar 95, ustawa z 26 lutego 1998 r. mówi o tym, jak powinny być sporządzane odpowiednie brazylijskie ustawy. Każdy profesjonalista zainteresowany tłumaczeniem prawniczym powinien je znać. Tę i inne brazylijskie ustawy można znaleźć na www.planalto.gov.br, oficjalnej stronie rządu, do odwiedzenia której serdecznie zapraszam. Ustawa ta mówi, iż podstawową jednostką każdej ustawy jest artigo, które dzieli się na parágrafos lub incisos, a parágrafos dzielą się na incisos, te z kolei na alíneas lub itens (w liczbie mnogiej pisane przez „n”).

W innych państwach ustawy są przygotowywane inaczej. Dodatkowo, brazylijskie artigo może mieć jeden parágrafo, przy czym w innych krajach pojedynczy paragraf pierwszy nie może istnieć bez paragrafu drugiego. Artigo odpowiada mniej więcej ustępowi w prawie amerykańskim. Niestety, znak „§” w portugalskim nazywa się sinal de parágrafo i oznacza parágrafo w prawie. To, co nazywamy „paragrafem” w angielskim, czyli „¶”, nie jest zwykle używane w portugalskim, a jeśli już, to nazywa się parágrafo americano lub pê invertido, co oznacza amerykański paragraf lub odwrócone P.

Jest to nieco mylące i utrudnia pracę tłumacza, takiego jak ja czy Ty. Dyskusje wzbudza kwestia, czy powinniśmy nazywać artigo artykułem, czy może ustępem (artigo w gazecie to artykuł, a artigo w gramatyce oznacza rodzajnik – lecz to nie pomaga w rozszyfrowaniu artykułu w prawie). Tłumacze zastanawiają się również, co zrobić z parágrafo único oraz caput, co oznacza artigo, wszystkie jego parágrafos itp. Innymi słowy, kiedy mówimy no caput do artigo 120, mamy na myśli w początkowym paragrafie, nie w parágrafos, a kiedy mówimy artigo 120, mamy na myśli cały artykuł 120 enchilada.

Mam nadzieję, że nadążacie, gdyż jest jeszcze kilka ważnych i skomplikowanych rzeczy do omówienia. Na początku zaznaczam, że będę nazywał artigo artykułem, parágrafo paragrafem, „§” będzie parágrafo, a pojedynczy paragraf określa parágrafo único. Mam nadzieję, że się zgadzacie. I prawie zapomniałbym dodać, że caput tłumaczę jako główna część.

Zaczynamy!

Nowy kodeks cywilny

Brazylia ma nowy kodeks cywilny, Ustawa 10.406 (w Brazylii i praktycznie w pozostałych państwach świata używa się kropek, żeby oddzielić tysiące w liczbach, tak jak w tym artykule, z powodów niewyjaśnionych i niedających się wyjaśnić). Código Civil,w skrócie CC, chociaż CC w brazylijskim wariancie języka portugalskiego oznacza także B.O., co w tym przypadku jest dość niefortunne. Nowy CC bardzo przypomina stary Código Comercial (CCo), który nadal istnieje, lecz prawdopodobnie przestanie, gdyż większość spraw jest już regulowana przez inne przepisy.

Chociaż czytanie starego CCo sprawiało mi przyjemność, nie żałuję, że przestanie on istnieć, gdyż dwa kodeksy wprowadzały zamieszanie, szczególnie dla tłumacza. Głównym problemem był fakt, że kodeks handlowy dotyczył tzw. prawa działalności gospodarczej, a te nazywane były comerciais. CCo nie zajmował się organizacjami niekomercyjnymi; te były regulowane m.in. w kodeksie cywilnym (oczywiście starym). W rezultacie, określane były sociedades civis, zwykle tłumaczone jako spółki działające zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, spółki niekomercyjne,usługowe, niehandlowe i inne równie niezręczne i/lub nieprecyzyjne wyrażenia.