Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Pracując w Brazylii

Danilo Nogueira

tłum. Paulina Zbieciak

Źródło:

 

Najciekawszym elementem brazylijskiego języka prawa pracy jest zdecydowanie jego terminologia. Prawo pracy w Brazylii opiera się na Consolidaçăo das Leis do Trabalho (Zbiór Praw Pracy), obszerny dokument uchwalony przez Getulio Vargas dekretem na mocy uchwały z 1 maja 1943 roku. CLT był wielokrotnie poprawiany i uzupełniany przez liczne nieskonsolidowane prawa, dekrety, rozporządzenia itp. Często jednak używa się w odniesieniu do nich skrótu CLT lub Consolidaçăo.

Język prawa pracy, który pojawił się na terenach fabryk, jest efektem niewyszukanego braku zrozumienia i zmian wprowadzonych przez użycie eufemizmów. Wszystko to doprowadziło do powstania zwrotów, które stanowią wyzwanie nawet dla najlepszego tłumacza.

Weźmy na przykład recebeu o fundo. Zwrot ten oznacza otrzymać wynagrodzenie lub umorzenie depozytu, lub też podejmować saldo. Czyż nie? Okazuje się jednak, że nie. Pozwólcie, że wyjaśnię. Według oryginalnego CLT pracownicy mieli prawo do indenizaçăo (odprawa) równej wynagrodzeniu za jeden miesiąc, chyba że zwolnienie wynikało z jakiegoś ważnego powodu. Więc foi indenizado oznacza otrzymać odprawę, innymi słowy zostać zwolnionym. Ponieważ pracownicy mają także prawo do aviso prévio (wypowiedzenie), recebeu o aviso jest kolejnym eufemizmem na zostać zwolnionym.

Pracownicy zwolnieni zobowiązani są także pracować na swoje wynagrodzenie podczas aviso prévio, jednak często pracodawcy wolą wypłacić zwolnionemu pracownikowi jego miesięczną pensję i wysłać go do domu. Nazywane jest to receber o aviso [prévio] indenizado (otrzymanie jednomiesięcznej pensji zamiast wypowiedzenia).

CLT gwarantuje również pracownikowi, który przepracował 10 lat dla jednego pracodawcy, estabilidade (prawo stałego zatrudnienia). Właściwe postanowienia dotyczące estabilidade są zbyt skomplikowane, żeby je dalej omawiać, ale doprowadziły do zagwarantowania takiemu pracownikowi indenizaçăo em dobro (dwumiesięcznej odprawy). W konsekwencji pracownicy byli systematycznie zwalniani po przepracowaniu 9 lat. Używano określenia foi indenizado por causa da estabildade (zwolniony, by uniknąć wypłacenia odprawy).

Pracownicy z rzadka wykorzystywali odprawę na urlopy, a częściej na coś przydatnego, na przykład wpłatę zaliczki za nowy dom, a następnie zostawali zatrudniani przez tego samego pracodawcę kilka miesięcy później. Inni często znajdywali nową pracę albo nie mogli nic znaleźć. Fundo de Garantia de Tempo de Serviço—FGTS (Gwarantowany Fundusz Czasu Trwania Pracy) został stworzony, by ochronić tych ostatnich.

Na mocy FGTS 1/12 pensji pracowników wpłacana była na określone konto bankowe. Pracownik otrzymywał dostęp do środków zgromadzonych na koncie, gdy został zwolniony bez podania przyczyny. Rebeu o fundo oznacza więc wypłacenie środków pieniężnych z konta FGTS i jest zarazem eufemizmem dla zostać zwolnionym.