Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Ironia i metafora są dwoma podstawowymi narzędziami wykorzystywanymi w analizie ruchomych zwrotów i powstawaniu implikacji. Konsekwentnie dochodzi do argumentacji, że odniesienie figuratywne „tomato" powinno być odbierane negatywnie przez prasę (umyślnie użyte przez autora, by pokazać uprzedzenia widoczne w podejściu prasy do tego tematu). 

"Tomato" jako slangowy, uwłaczający zwrot oznaczający „kochanie", „dziewczynę", „kotkę" odnosi się do Holly Golithy, która wcale nie ma romansu z głową mafii- Sally Tomato- przez co widoczne staje się naruszenie pierwszej zasady jakości „nie mów tego, co według ciebie nie ma dokładnie tego samego znaczenia".

Ale co jeśli jednostka leksykalna „tomato" nie ma odpowiednika w języku tłumaczenia?  

Niedoświadczony tłumacz może odczuć etniczno-kulturowy problem ze zrozumieniem tekstu. Czy w tym przypadku jest to naruszenie zasady sposobu? („Bądź zrozumiały i przede wszystkim: unikaj niejasności, dwuznaczności, bądź zwięzły i zorganizowany").

I temu mówimy „tak". Żaden odpowiednik w języku tłumaczenia w zwrotach metaforycznych nie zniesie niejasności, przynajmniej w pierwszej fazie pojmowania i przetwarzania informacji.

Dlatego analiza międzykulturowa działania zwrotów Grice'a - jak są rozumiane i jak powstają skojarzenia  - pokazuje, że rozłam lub przemieszczenie jednego zwrotu w tekście oryginalnym może powodować naruszenie zasady sposobu przez tłumacza, co niewątpliwie wywodzi się z niejasności w tekście oryginalnym.

Zwroty metaforyczne takie jak: „super-sized, king-kong type rat- (T. Capote „Śniadanie u Tiffany'ego" str. 89) mogą wprowadzić w życie zasadę jakości w mówionym tekście oryginalnym.

Wniosek Grice'a, że metafora może wprowadzić w życie zwrot sugeruje, że popiera metafory. Stąd zakładamy, że metafory, które wprowadzają zwroty CP, zawierają formy metaforycznego adresowania.  

Interesuje nas, jak ten fenomen pragmatyczny dostosowuje się do teorii translacji i czy możliwe jest ustanowienie jakichś zasadniczych zasad praktycznej translacji.

Interesuje nas także kwestia, jak wprowadzanie w życie zwrotów Grice'a w języku tekstu wejściowego odbija się na języku tłumaczenia.

By zilustrować te rozmyślania, weźmiemy przykład z angielskiego tłumaczenia gruzińskiej powieści „Data Tuashkhia":

"Bechuni, ty dziwko, pogoń swojego faceta! Wołają z dołu (103, II)"

Ta część leksykalna-„bull" nie ma takiego użycia metaforycznego w języku angielskim jak w gruzińskim, jest to uwłaczające określenie na męskiego kochanka.

Ponieważ, wprowadzanie w życie zwrotów CP w  oryginalnym tekście mówionym może doprowadzić do wprowadzenia dwóch zwrotów w tekście przekładu, gdy tłumaczymy zwroty metaforyczne wprowadzające zasady jakości. Tłumaczenie semantycznie z tekstu oryginalnego przenosi zamierzone znaczenie autora, metaforyczny zwrot prowadzi do wprowadzenia zasady sposobu, tworząc drugi zwrot w języku tłumaczenia.