Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Z kolei czytając powoli i ze zrozumieniem, będzie w stanie domyślić się znaczenia nieznanego wyrazu z kontekstu lub dojdzie do wniosku, że wyraz ten nie jest istotny dla zrozumienia znaczenia całości. Jednak w niektórych przypadkach konkretne słowo może być bezpośrednio związane z przesłaniem tekstu i ominięcie lub zignorowanie go może spowodować problemy z przetłumaczeniem. Mając na uwadze ten fakt, wykładowca może wybrać teksty, które umożliwią studentom uporanie się z nieznanymi wyrazami. W przykładowych tekstach można zastosować następujące strategie:

a. Skupić się raczej na sensie zdania/paragrafu niż na znaczeniu poszczególnych słów.

Przykładowy tekst: „Jeśli ktoś ma za zadanie ocenić osobę, którą zna dość dobrze, biorąc pod uwagę cechy osobowości, będzie się najpewniej sugerował swoją opinią na temat tej osoby. Jeżeli ma o tej osobie dobre zdanie, wysoko oceni jej przymioty, i na odwrót, jeśli ma o niej złe zdanie.” (C. J. Adock: Fundamentals of Psychology)

b. Domyślić się znaczenia słowa z kontekstu

Przykładowy tekst: Gdybyś miał umieścić przed sobą na stole mózg ludzki, dostrzegłbyś, że jest on starannie podzielony pionowo na dwie połowy: są to prawa i lewa półkula mózgowa. Każda z półkul dalej dzieli się na cztery tak zwane płaty: z przodu (płat czołowy), odpowiedzialny za koordynację ruchów i niektóre aspekty emocji; płat potyliczny (tylni) odpowiadający za narząd wzroku, płat boczny (skroniowy) będący magazynem pamięci oraz płat ciemieniowy (na górze), odgrywający istotną rolę w porównywaniu i integrowaniu informacji, które docierają do mózgu przez receptory wzrokowe, słuchowe, węchowe i dotykowe. (Richard Leakey and Robert Lewin: People of the Lake)

Ćwiczenie 5

Kolejnym typowym dla języka problemem, mogącym powodować trudności w tłumaczeniu a vista są zdania złożone. Długie i złożone struktury zdania na ogół spowalniają tempo czytania i zwiększają ryzyko błędnej interpretacji. „Rozbiór gramatyczny zdania” oraz podzielenie go na „części” może wyeliminować ten problem.

Do zrealizowania tego ćwiczenia studentom rozdaje się teksty o złożonej strukturze zdań. Dostają oni polecenie rozbioru gramatycznego w celu ustalenia, do jakiej kategorii gramatycznej należy każdy wyraz i zdanie. Następnie mają określić jednostki semantyczne w każdym zdaniu. W zależności od struktury zdania w języku, na który tłumaczą, przebudowują te wypowiedzenia. Należy jednak zwrócić uwagę, iż celem tego ćwiczenia jest analiza struktury zdania i przeformułowanie go w języku docelowym, nie polega ono na zastosowaniu tych samych struktur gramatycznych, lecz przekazaniu tej samej wiadomości w języku docelowym.

Ćwiczenie 6

Ćwiczenie to ma za zadanie pomóc studentom skoncentrować się raczej na treści danego tekstu niż na jego strukturze i wyrazach w nim występujących. Otrzymują teksty napisane w ich języku ojczystym, ich zadaniem jest „sparafrazować” każde zdanie. Oczekuje się, aby własnymi słowami przekazali tę samą informację. Nie zmieniając sensu zdań, studenci starają się przebudować każde z nich na 2-3 różne sposoby. Można rozbudowywać zdania lub je redukować, rozbijać długie struktury na prostsze lub łączyć krótkie zdania i tworzyć z nich jedno dłuższe oraz zmieniać ich budowę (np. zdanie w stronie czynnej na zdanie w stronie biernej i odwrotnie). Jedyną zasadą jest to, aby nie zmienić znaczenia zdania.