Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Język inflacji

Pułapki w tłumaczeniu portugalskiego Brazylijczyków ze szczególnym uwzględnieniem języka angielskiego

Danilo Nogueira

tłum. Emilia Obroślak

Źródło:

 

Pod koniec 1996 roku oficjalnie zniesiono indeksację sprawozdań finansowych. Miało to oznaczać koniec inflacji. Inflacja przebrzmiała, ale pozostawiła ślady w naszym języku, które wciąż są zmorą tłumaczy i czytelników. Wątpię, czy kiedykolwiek słowniki uporają się z tym problemem.

  Najpoważniejszym znamieniem inflacji jest Correção Monetária (CM), system indeksacji, wprowadzony w połowie lat siedemdziesiątych. Obecnie większość profesjonalnych tłumaczy poprawnie przekłada ten termin na język angielski jako indexation (indeksacja). Używane są jednak terminy monetary correction (korekta monetarna) i monetary restatement („poprawka monetarna”), niewłaściwe, ponieważ ich znaczenie jest nieprecyzyjne, jak również termin price level accounting („rachunkowość stóp cen”), będący również błędną nazwą, zważywszy, że oficjalne indeksy Correção Monetária rzadko zawierały cokolwiek przypominającego indeks cen.

W rzeczywistości terminy te były narzędziami polityki gospodarczej. Innymi słowy, indeks nie odzwierciedlał dawnej inflacji, ale był w tamtym czasie wygodnym narzędziem dla rządu, gdyż pozwalał na częste wykluczenie podwyżek (płac/cen), uważanych za „niewłaściwe”. Zjawisko to nazywano inflação expurgada (expurgated inflation), dosłownie „usuniętą inflacją”. Każdy księgowy powie, jak można w ten sposób manipulować wpływami z podatków.

  Gdy wprowadzono system CM, słowa corrigir, oznaczającego dosłownie to correct (korygować, poprawiać), zaczęto używać w znaczeniu to apply indexation (stosować indeksację), co doprowadziło do dwuznaczności, na którą dał się „nabrać” niejeden szanowany tłumacz.

Później pracownicy zaczęli rozróżniać między aumentos merit increases (dodatkiem motywacyjnym) i reajustes cost of living adjustments (dodatkiem uwzględniającym wzrost kosztów utrzymania).

Wszyscy protestowali przeciwko dodatkom motywacyjnym, więc aumento stało się brzydkim słowem. W rezultacie zaczęto używać reajustes w odniesieniu do podwyżek swoich płac/cen oraz aumento w odniesieniu do podwyżek, na których zyskiwali inni.

Przywódcy związków zawodowych domagali się reajustes salariais (salary adjustments), by wyrównać aumentos de preços (price increases); pracodawcy usprawiedliwiali swoje reajustes de preços jako rekompensatę za aumentos de salários.