Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Jak zostać dobrym tłumaczem
Leila Razmjou

tłum. Magdalena Nadolska

Źródło: www.accurapid.com/journal

Referat przedstawiony na II Międzynarodowej Konferencji „Krytyczna analiza dyskursu - przesłanie środka wyrazu”, która odbyła się w Jemenie na Uniwersytecie Hodeidah w październiku 2003 roku.

Jesteśmy obywatelami naszego kraju, oprócz tego członkami światowej społeczności, a to nadaje nam globalną tożsamość. Dlatego też jest dla nas rzeczą naturalną, że śledzimy wydarzenia na świecie, jak również współpracujemy na rzecz rozwiązywania globalnych problemów. Do osiągnięcia tychże celów podstawowym i najważniejszym narzędziem jest społecznie uwarunkowany język. Nasze przekonania, ideologie znajdują odzwierciedlenie w sposobie wyrażania się, ale związki te są ukryte i jedynie krytyczna analiza języka ukazuje je w dyskursie.

Ponadto, jesteśmy świadomi, że kultura narodowa rozkwita przez interakcję z innymi kulturami. Zróżnicowanie kulturowe otwiera nam oczy na prawa człowieka, jednak te różnice możemy poznać jedynie poprzez dyskusje, które z kolei sprowadzają się do głównego narzędzia komunikacji, jakim jest język. Rola języka w rozwijającym się świecie urzeczywistnia się dzięki tłumaczeniom, a skoro krytyczna analiza języka zajmuje się procesami tworzenia i interpretacji tekstów, jak również tym, w jaki sposób te procesy kognitywne są społecznie kształtowane, możemy uznać ją za alternatywne podejście do translatoryki. Dzięki rozwijającym się i coraz bardziej zaawansowanym systemom komunikacji oraz przekazu informacji świat staje się coraz mniejszy. W celu poprawy kontaktów kulturowych, jak również w procesie tak szybkiej wymiany informacji, tłumaczenie jest rzeczą niezbędną, dlatego też istnieje tak wielkie zapotrzebowanie na kompetentnych tłumaczy.

Na świecie zachodzą skomplikowane procesy zmian w wielu dziedzinach, na przykład w technologii i edukacji. Te zmiany nieuchronnie wiążą się z systemami szkolnictwa wyższego, w tym z programami szkoleniowymi dla tłumaczy.

Według Shahvali (1997), wiedza teoretyczna oraz umiejętności praktyczne nie są wystarczające, aby przygotować studentów na konfrontację z rozwojem tej dziedziny. Pojawia się potrzeba umiejętności dostosowywania się, niezbędna zatem jest koncentracja na samodzielnej aktualizacji wiedzy studentów oraz rozwijaniu ich odpowiednich umiejętności intelektualnych, komunikatywnych i zdolności planowania.

Szkolenie tłumaczy jest bardzo ważnym zadaniem, które powinno stać się naszym priorytetem. Usługi translatorskie wzbogacające kultury i pielęgnujące języki były bardzo istotne w historii. Tłumacze są pośrednikami w przekazywaniu wiadomości z jednego języka na drugi, zachowując przy tym podstawowe idee i wartości pod względem kultury i dyskursu. (Azabdaftary, 1996).

Zadaniem tłumacza jest stworzenie takich warunków, w których autor tekstu źródłowego oraz odbiorca tekstu docelowego mogą nawiązać kontakt. (Lotfipour, 1997). Tłumacz wykorzystuje podstawowe znaczenie tekstu źródłowego do stworzenia nowej całości, jakim jest tekst docelowy (Farahzad, 1998). Biorąc pod uwagę te fakty, należy postawić pytanie: „Jakie umiejętności są potrzebne, aby rozwijać zdolności tłumaczenia?”. A także: „Jak zostać dobrym tłumaczem?”.

Pierwszym krokiem jest bogata lektura różnych tłumaczeń. Tłumaczenie wymaga wiedzy aktywnej, podczas gdy analiza i ocena różnych przekładów wymaga wiedzy pasywnej. Zatem umiejętności receptywne powinny być rozwijane przed umiejętnościami produktywnymi, tj. poprzez rozszerzanie wiedzy pasywnej, studenci ostatecznie poprawiają również wiedzę aktywną.