Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Umiejętności receptywne udoskonalają intuicję językową studentów oraz przygotowują ich do prawdziwego procesu tłumaczenia.

Dobry tłumacz to osoba charakteryzująca się wszechstronną znajomością języka źródłowego oraz docelowego. Studenci powinni czytać zróżnicowane gatunki tekstów w obu językach, w tym literaturę współczesną, współczesną prozę, gazety, magazyny, reklamy, ogłoszenia, instrukcje itd. Ważne jest, aby znali te gatunki, ponieważ w pełni przekazują one swoiste dla danej kultury aspekty języka. Zaleca się również lekturę specjalistycznych tekstów, takich jak ostatnio publikowane artykuły i czasopisma dotyczące teoretycznych i praktycznych zagadnień związanych z tłumaczeniem. Takie artykuły nie tylko rozwiną ogólnie pojmowaną umiejętność czytania, ale również dostarczą wiedzę, którą studenci będą podświadomie stosować podczas tłumaczenia.

Bardzo istotna jest także umiejętność pisania, tj. swobodne i poprawne pisanie w języku źródłowym i docelowym. W rzeczywistości jest ono główną pracą tłumacza. Studenci powinni zapoznać się z różnymi stylami, jak również technikami i zasadami redagowania tekstu oraz zasadami interpunkcji w obu językach. Redakcja oraz prawidłowa interpunkcja podwyższają jakość danego tłumaczenia i ułatwiają jego czytanie (Razmjou, 2002).

Ponadto przyszli tłumacze powinni mieć dobry słuch językowy zarówno do języka źródłowego, jak i docelowego, tj. wychwytywać różne wyrażenia, idiomy, określone słownictwo i jego użycie, a następnie zapamiętać te elementy, by później je wykorzystać. Ten proces nazywamy wyostrzaniem intuicji. Nie można jej wykształcić od zera, potrzeba praktyki oraz solidnych podstaw. Niezbędne jest też wsparcie wiedzy teoretycznej oraz doświadczenie praktyczne. Intuicja językowa jest dla kompetentnego tłumacza warunkiem niezbędnym.

Jedną z najważniejszych rzeczy, którą należy wziąć pod uwagę podczas tłumaczenia jest rozumienie znaczenia tekstu źródłowego w ramach dyskursu w tym języku. Aby rozwinąć tę umiejętność, tłumacz musi być świadomy różnic kulturowych oraz różnych strategii dyskursu w języku źródłowym i docelowym. Z tego powodu powinien odnajdywać ukrytą strukturę tekstu źródłowego, używając tych strategii.

Dobry tłumacz powinien znać kulturę, zwyczaje oraz społeczne otoczenie użytkowników języka źródłowego i docelowego, jak również różne rejestry, style wypowiedzi oraz społeczne rozwarstwienie obu języków. Taka świadomość socjalno-językowa może w dużym stopniu podwyższyć jakość tłumaczeń studentów. Według Hatima i Masona (1990), kontekst społeczny w tłumaczeniu tekstu jest prawdopodobnie ważniejszą zmienną niż jego gatunek. Proces tłumaczenia odbywa się w kontekście społeczno-kulturowym, wskutek czego istotne jest ocenianie w nim tłumaczenia.

Dopiero po osiągnięciu odpowiedniej kompetencji w języku źródłowym i docelowym można rozpocząć prawdziwe tłumaczenie. Jednak istnieje jeszcze jeden etap pomiędzy fazą rozwijania umiejętności językowych a tłumaczeniem, mianowicie świadomość różnych źródeł informacji oraz umiejętność korzystania z nich. Do takich źródeł należą: słowniki dwujęzyczne i jednojęzyczne, encyklopedie oraz Internet.
Używanie słowników jest umiejętnością techniczną samą w sobie. Nie wszyscy studenci wiedzą, jak poprawnie z nich korzystać. W przypadku, gdy słowa mają różne znaczenia w odmiennych kontekstach, słowniki jednojęzyczne są najbardziej przydatne. Studenci potrzebują jednak praktyki, aby za ich pomocą znaleźć zamierzone znaczenie słów w danym kontekście.

Przyszli tłumacze powinni znać składnię mowy zależnej oraz różne figury stylistyczne w języku źródłowym, jak na przykład hiperbola, ironia, litota czy implikatura. Znajomość tych figur rozwinie kreatywność studentów oraz zmieni ich wiedzę pasywną w aktywne umiejętności.