Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Mesóclise

Ponadto, za wyjątkiem bardzo formalnego stylu, porzuciliśmy mesóclise, czyli osobliwy nawyk wstawiania zaimka w środek czasownika: Dar-te-ia (pol. dałbym ci), pokrewne i bardziej skomplikowane double mesoclisis (podwójne mesoclitis), czyli wstawianie dwóch zaimków w środek czasownika: Dar-vo-lo-ia (pol. dałbym ci to [liczba mnoga]) oraz jeszcze bardziej złożone double mesoclisis with contraction (podwójne mesoclitis w formie ściągniętej): dar-to-ia (pol. dałbym ci to ([liczba pojedyncza]), gdzie o (pol. to) łączy się z te, by powstało to.

Portugalczycy wciąż używają tych form nieco częściej niż my, przy czym również zaczynają mieć ich dosyć. MówimyEu daria para você. Proszę jednak pamiętać o następującej zasadzie: mówiąc, że ma się zamiar dać coś komuś, należy określić, co to będzie. Mówienie, że da się coś komuś, nie wspominając dokładnie co, ma wydźwięk seksualny, który może być niepożądany.Tak, to jest aż tak skomplikowane.

Bierniki i celowniki

Istnieje jeszcze jeden zaimek w funkcji dopełnienia w drugiej osobie: ti. formalnie rzecz biorąc, te to forma zaimka w bierniku, a ti w celowniku. W praktyce, ti stosujemy z przyimkami, a te bez przyimków: Perguntaram alguma coisa a ti? to ekwiwalent perguntaram-te alguma coisa?, ale z pewną różnicą w akcencie. Ta tendencja występuje w Europie, lecz nie w Brazylii. My mówimy Te perguntaram alguma coisa? iPerguntaram alguma coisa para você? Ti również wychodzi z użycia w Brazylii, co stanowi oczywiście wielkie ułatwienie.

Prasa a zaimki

Gramatyczne zasady dotyczące używania zaimków sprawiają prasie wiele problemów. Dziennikarze chcą ich używać poprawnie, opierają się więc na kompetentnych według nich książkach do gramatyki, które to z kolei bazują na cytatach Machado Assis, żywiącego przekonanie, że jego żona jest bardziej obeznana w tej dziedzinie niż on. I w taki oto sposób w brazylijskiej prasie każdy stara się pisać jak Dona Carolina, z tym że skutek jest marny. Dlaczego? Oto wyjaśnienie:

Jest to bardzo zabawne zjawisko. Brazylijscy dziennikarze redagują wszystkie wywiady. Nawet jeżeli są one prowadzone z mieszkańcami slumsów – niemalże analfabetami, starają się tak je przekształcić, by z wypowiedzi o bardzo niskim poziomie językowym powstały zdania na miarę absolwentów Uniwersytetu w Coimbra. I tak przykładowodisseram que zostaje zmienione na Disseram-me que, chociaż mężczyzna z pewnością wysłowił się w ten pierwszy sposób. Należy tu zwrócić uwagą na słowo starają się (użyte na początku akapitu, dotyczące przekształcania niepoprawnych lub ubogich słownikowo wypowiedzi na poprawne), ponieważ dziennikarze z reguły nie są w stanie postawić zaimka w odpowiednim miejscu i popełniają niekiedy poważny błąd związany z hiperpoprawnością. Często czytamy que disseram-me, co nie jest zgodne z regułami gramatycznymi, ponieważ po que zaimki powinny występować przed czasownikiem… I tak dalej, i tak dalej.

Napisano już mnóstwo książek dotyczących prawidłowego stawiania zaimka, jakby nie było żadnych ciekawszych zajęć.