Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Podmioty i dopełnienia

Jak zwykle, pozwolę sobie na odrobinę artystycznego chaosu. Wiadomo, że angielski zaimek you (pol. ty/ ciebie) może pełnić zarówno funkcję dopełnienia, jak i podmiotu. Podobnie jak w innych językach, you w wyrażeniu you know him (pol. znasz go) pełni inną funkcję niż w he knows you (pol. on cię zna).. Moi drodzy, tutaj panuje prawdziwy bałagan.

Ponieważ você toforma grzecznościowa,a nie zwykły zaimek w drugiej osobie, powinien on łączyć się z tymi samymi formami dopełnienia co zaimek on. Dlatego też zdanie Dałem ci wczoraj książkę tłumaczy się jako dei-lhe o livro ontem, co wg gramatyków jest poprawne.
Jednak w tym przypadku nie mają racji.

Po pierwsze, większość z nas kojarzy lhe jako słowo łączące się jedynie z trzecią osobą lub z formalnym zwrotem senhor. Wprawdzie w książce do gramatyki znajdziemy inne informacje na ten temat, ale ten artykuł nią nie jest. A jeśli chcesz za wszelką cenę takową mieć, kup sobie. Nic mnie to nie obchodzi! Przedstawiam prawdziwą sytuację. Mówię wam o tym, co nieustannie słyszę i czytam, np. w listach adresowych tłumaczy czy w codziennej gazecie.

Ponownie więc wbrew opiniom gramatyków na ten temat, dei-lhe o livro jest zazwyczaj rozumiane jako Dałem mu książkę, lub zasadniczo jako inna forma wyrażenia eu dei o livro ao senhor, alenie jako eu dei o livro para você. Ponadto, lhe używa się rzadko, gdyż jest uznawane za nieco sztywne. Gdybyś więc chciał powiedzieć, że dajesz mu książkę, użyj proszę eu dei o livro para ele, a nie eu lhe dei o livro.

Formą dopełnienia zwrotu você w potocznej odmianie języka portugalskiego w Brazylii jest te: Te dei o livro ontem. Przyprawia to naszych kolegów po drugiej stronie Atlantyku o bóle głowy. Ponieważ te jest átono (pol. nieakcentowane), nie można go umieścić przed czasownikiem, z pewnymi wyjątkami. Portugalczycy powiedzieliby więc dei-te o livro ontem (proszę zwrócić uwagę na łącznik).

Brazylijska wymowa nie uwzględnia już od dawna różnicy pomiędzy akcentowanymi i nieakcentowanymi wyrazami. Z kolei wymowa portugalska rozróżnia zaimki te i -literą "T", lecz ta różnica jest znikoma lub nawet niezauważalna w Brazylii. Ponadto zaimek te jest zawsze tak samo akcentowany jak następne słowo, nie widzimy więc sensu we wstawianiu go w inne miejsce..

Gdzieumieszczać zaimki?

Zasady umiejscawiania zaimków osobowych w bierniku (port. pronomes pessoais do caso oblíquo) są nauczane w Brazylii szczegółowo, ale nieco nieefektywnie.

Dowodem na to, że potrafimy umiejscawiać zaimki tak dobrze, jak nasi europejscy bracia, są cytaty brazylijskiego poety i pisarza Machado de Assis przytaczane często w naszych książkach do gramatyki lub przez nauczycieli, ponieważ on zazwyczaj „poprawnie” umieszczał zamki. Jednak często wspomina się o tym, że Assis zlecał zawsze poprawę swych oryginałów żonie, gdyż ona rzekomo znała zasady gramatyczne znacznie lepiej niż on. A DonaCarolina była Portugalką.

Mystawiamy zaimki tam, gdzie się nam podoba i mówiąc rzeczy typu Me dá o livro!, używamy zaimka na początku zdania, co jest w Portugalii jeszcze bardziej zakazane niż stawianie przyimka na końcu zdania w języku angielskim.