Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Utrzymanie motywacji na wysokim poziomie może być trudne, gdy nie wszystkie potrzeby uczniów są zaspokojone na poszczególnych zajęciach. Nauczyciele są jednak odpowiedzialni za umożliwienie studentom zdobycia takich umiejętności, które będą przydatne w wybranych przez nich zawodach. W osiągnięciu tego celu mogą pomóc pewne metody możliwe do zastosowania w praktyce, na przykład tak prosty zabieg, jak wprowadzanie na zajęciach różnych rodzajów tekstów. Nie jest więc zaskakujące, że w odpowiedzi na pytanie: „Co twoim zdaniem było szczególnie użyteczne na zajęciach?” większość studentów (dwunastu z czternastu) wskazała „różnorodne teksty”, a jeden z nich dodał nawet, że każdy mógł znaleźć coś dla siebie.

Dolan (2005) podczas wykładu wygłoszonego na Uniwersytecie w Bath wyraziła pogląd, iż uczenie się jest naturalnym dążeniem i każdy człowiek jest z natury ciekawy. Kiedy znajdzie się w nowej sytuacji, będzie chciał ją dogłębnie poznać oraz odkryć i opanować nowe otoczenie. Jeśli już to osiągnie, znana mu sytuacja zaczyna go nudzić, zwłaszcza gdy nic się nie zmienia. Jeśli jednak zaczynają zachodzić zmiany, naturalne dążenie do odkrywania ponownie się budzi (Dolan: 2005). Zasada ta dotyczy wszystkich zadań edukacyjnych, włączając zajęcia z tłumaczeń i ćwiczenia. Jeśli studenci mają odnosić sukcesy, muszą być stale motywowani, a ich ciekawość ustawicznie wzbudzana. Moim zdaniem, aby studenci mogli się rozwijać, należy umożliwić im tłumaczenie w nowych i różnych sytuacjach. Poza tym zajęcia powinny stale dostarczać nowych doświadczeń i wyzwań, co z kolei może zwiększyć zainteresowanie uczących się. Nie należy zapominać, że studenci uczą się na różne sposoby; na niektórych bardziej oddziałuje słuchanie, na innych doświadczenia, a jeszcze inni są wzrokowcami (Dolan: 2005). Stałe urozmaicanie zajęć może więc wzbogacić doświadczenia studentów i pobudzać ich do myślenia, a także pomóc w zdobyciu umiejętności, które będą przydatne w wybranych przez nich zawodach.

Chciałabym zwrócić uwagę na fakt, o którym przypominają Jones i Creswell (2003: 29-31): „Stosowanie wielu metod pozwala także zaletom jednej metody zrekompensować wady innej”. W ramach translatoryki stosuje się i rozwija obecnie wartościowe metody kształcenia i oceniania, których celem jest podniesienie standardu dydaktyki translacji poprzez skupienie uwagi na studencie i jego potrzebach. Nie mam zamiaru nawoływać do likwidacji obecnie stosowanych metod, ale warto spojrzeć na nie z innego punktu widzenia. Zamierzam udowodnić, że mogą być stosowane w sposób innowacyjny i zachęcam do ich rozwinięcia. Jak trafnie zauważyła Gonzáles Davies we wstępie do swojej książki (2004: 5), w nauczaniu tłumaczenia można stosować wiele sposobów.

Jednym z takich podejść jest używanie indywidualnych rozmów i dzienników tłumaczeniowych. Są to typowe metody stosowane doświadczalnie i wciąż rzadko wprowadzane na zajęciach. Jeśli byłyby jednak używanie regularnie, mogłyby skłaniać studentów do zastanowienia się nad swoją pracą i jednocześnie być wskaźnikiem postępów oraz źródłem informacji dla prowadzącego zajęcia. Biorąc pod uwagę dzienniki, studenci mogą w nich zapisywać swoje myśli w trakcie tłumaczenia. i po jego wykonaniu To indywidualistyczne podejście zachęca do zastanowienia się nad samym procesem i zazwyczaj podoba się introwertykom. Pojawia się jednak ryzyko, że niektórzy studenci mogliby czuć się skrępowani wiedząc, że ich dzienniki zostaną przeczytane przez nauczyciela. Z drugiej strony może im się spodobać fakt, że wykładowca przeczyta ich zapiski, ponieważ w ten sposób zostaną wysłuchani, a ich doświadczenia i odczucia zostaną uwzględnione przez prowadzącego. Myślę, że ta metoda powinna być częściej wprowadzana na zajęciach, a także stać się przedmiotem dalszych badań. Osobiste i indywidualne aspekty doświadczeń studenta z pewnością znajdą swoje odbicie w zapiskach w dzienniku (Fox 2000: 127) i, osobiście uważam, także w indywidualnych rozmowach ze studentami. Rozmowy, dzienniki i ankiety ujawniają cenne informacje dotyczące postępowania procesu tłumaczenia oraz oceny produktu końcowego. Dzięki nim prowadzący zajęcia mogą obserwować doświadczenia studentów.