Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

Wszystkie wyżej wymienione czynności są częścią właściwej analizy tekstu i choć wydają się skomplikowane, umysł ludzki wykonuje je w bardzo krótkim okresie. W czasie tego procesu następuje ciągłe przenoszenie uwagi z mikroanalizy na makroanalizę oraz z mikrowyrażenia na makrowyrażenie, co rozumiemy jako ciągłe porównywanie pomiędzy znaczeniem pojedynczych sformułowań i znaczeniem tekstu jako całości, albo jako ciągłe porównywanie określonego tekstu z obszernym zbiorem, który tworzy swego rodzaju „intertekst”.

W tym przypadku „intertekst” jest pojmowany jako rodzaj tekstowego uniwersum, w którym omawiany tekst się znajduje. 

Na etapie analizy tekstu zaleca się tłumaczom korzystanie z takich oto strategii:

  • Ustalenie, gdzie znajduje się początek i koniec każdego z wątków myślowych i określenie zależności między nimi.
  • Określenie „najlepszego” znaczenia słów i wyrażeń, które będzie pasować do danego kontekstu.
  • Ustalenie, jaka struktura w języku docelowym „najlepiej” odda charakter oryginału.
  • Ustalenie, w którym miejscu jedna myśl przechodzi w drugą i wybór „najlepszych” łączników w języku docelowym, które dobrze oddadzą charakter oryginału.
     

Umiejętność komponowania tekstu

W tym paragrafie zajmiemy się przejściem od treści umysłowej, będącej wynikiem interpretacji tekstu, do jego ostatecznego wyrażenia na piśmie.  

Osimo (2002) sugeruje, że ostateczny etap kompozycji tekstu można jeszcze rozdzielić na dwie fazy. Pierwsza ma na celu stworzenie tekstu, druga zachowanie spójności. Po dokonaniu interpretacji tłumacz ma do zrealizowania dwa zadania: pierwsze to uzewnętrznić wrażenia wywołane czytaniem tekstu i przetłumaczyć na części mowy odczucia powstałe w umyśle po kontakcie z prototekstem; drugie to stworzyć koherentny tekst końcowy, czyli przekształcić części mowy w tekst (tzw. metatekst).   

Autor w taki oto sposób opisuje przejście od treści umysłowej do napisanego tekstu:

  • odszukanie elementów pozwalających na odróżnienie pewnej treści od innych jej podobnych;
  • odszukanie w tekście elementów zbędnych;
  • wybór słownictwa (leksykalizacja) i zwracanie uwagi na spójność (łączniki);
  • wybór struktur gramatycznych;
  • liniowy szyk wyrazów;
  • części mowy;
  • złożoność zdań;
  • przyimki i inne wyrazy funkcyjne oraz
  • końcowa forma tekstu.

Każdy początkujący tłumacz lub student może z powodzeniem posługiwać się przedstawionymi poniżej podstawowymi strategiami:

  • Użycie prawidłowego dla języka docelowego szyku wyrazów.
  • Użycie prawidłowej dla języka docelowego konstrukcji zdania.
  • Przekazanie idei tekstu przy pomocy niedwuznacznych, zrozumiałych dla odbiorcy zdań.
  • Przeformułowanie zawiłych zdań tak, by przekazywały ogólny sens oryginału.
  • Wprowadzenie poprawek końcowych, aby stworzyć wrażenie tekstu oryginalnego, nie wolno jednak zmieniać zamysłów autora.  
  • Zastosowanie jednej lub kilku podanych strategii w przypadku zetknięcia się z problemem nieprzetłumaczalności.