Czytelnia / Kształcenie i zawód tłumacza

El Shafey (1985; s. 93) zaproponował inne kryteria dobrego tłumaczenia w oparciu o trzy główne zasady:

  1. Znajomość gramatyki języka wyjściowego plus znajomość słownictwa oraz dobre zrozumienie tekstu, który ma zostać przetłumaczony. 
  2. Zdolność tłumacza do zrekonstruowania tekstu wyjściowego w języku docelowym.
  3. Tłumacz powinien uchwycić styl lub nastrój oryginału, a tłumaczenie powinno jednocześnie zachować harmonijność pierwotnej kompozycji.

El Touny (2001) rozpatruje omawianą kwestię z innej perspektywy i skupia się na rozróżnieniu kilku rodzajów tłumaczeń. Wymienia osiem: kalka językowa, przekład dosłowny, wierny przekład, interpretacja, adaptacja, wolny przekład, tłumaczenie idiomatyczne oraz tłumaczenie intuicyjne. Autor jest zwolennikiem tego ostatniego, które przekazuje sens tekstu wyjściowego w oparciu o kontekst, zachowuje formę i strukturę oryginału oraz jest w pełni zrozumiałe dla odbiorców.   

Z kolei El Zeini (1994) nie jest usatysfakcjonowana istniejącymi kryteriami oceny jakości tłumaczenia, dlatego też proponuje pragmatyczno-stylistyczny model ewaluacji. Według niej taki model „kładzie jednakowy nacisk zarówno na pragmatyczny, jak i stylistyczny komponent tłumaczenia.

Model ten obejmuje szereg kryteriów, które można przydzielić do dwóch kategorii: kryteria odnoszące się do treści i kryteria odnoszące się do formy”. Autorka zakłada, że ich przestrzeganie „pozwoli tłumaczowi na zredukowanie prawdopodobieństwa wystąpienia błędu lub utraty informacji oraz na wyeliminowanie problemów z niedopuszczeniem tłumaczenia.”(s. XVII).

Problemy tłumaczeniowe

Problemy tłumaczeniowe można podzielić na językowe i kulturowe: pierwsze to zazwyczaj różnice w gramatyce obu języków, niejednoznaczność leksykalna i znaczeniowa; problemy kulturowe odnoszą się bardziej do trudności z tłumaczeniem sytuacji specyficznych dla danego kręgu kulturowego.

Ta klasyfikacja pokrywa się z listą sześciu najczęstszych problemów występujących w tłumaczeniach z arabskiego na angielski i z angielskiego na arabski opracowaną przez El Zeini. Na jej liście znalazły się: słownictwo, morfologia, składnia, różnice w tekście, odmienność retoryki i czynniki pragmatyczne.

Inny rodzaj trudności w pracy tłumacza stanowi fenomen, z którym zetknęła się As-sayyd (1995) prowadząc badania nad porównaniem i oceną problemów z tłumaczeniem imion Allaha wymienionych w Qu'ranie. Autorka jako główne problemy wskazuje tutaj „niedotłumaczenie”, „nadtłumaczenie” i nieprzetłumaczalność.

Kultura to kolejny ważny problem, z którym musi się zmierzyć tłumacz. Kilka źle przetłumaczonych utworów może wytworzyć błędne wyobrażenie na temat oryginału.  Dlatego właśnie Fionty (2001) uważa, że zły przekład to taki, który zniekształca nastrój i niuanse kulturowe oryginalnego dzieła.

Zidan (1994) idzie o krok dalej i rozważa możliwy wpływ kultury kraju języka docelowego jako czynnika stanowiącego przeszkodę lub pomoc w realizacji założeń językowych, komunikacyjnych i, co najważniejsze, kulturowych, obecnych w programach nauczania języka angielskiego jako języka obcego.

Również Hassan (1997) podkreśla w swojej pracy rolę kultury, a w szczególności zwraca uwagę na tłumaczenie ironii pojawiającej się tekstach źródłowych. Autor wyjaśnia, że podobny zabieg nie tylko dobrze oddaje cechy języka źródłowego, jak również jego kulturowy charakter.