Czytelnia / Gramatyka i stylistyka języka polskiego

4. Człowiek a język.
Język jest wyrazem myśli i uczuć człowieka, a więc jest od niego zależny i to tak od duszy, jak i od ciała (narzędzia mowne). Jeżeli człowiek ma błąd jaki w ustach (język przyrośnięty, zęby wybite, gardło zachrypnięte) mowa-jego będzie sepleniąca, chrypliwa i mniej zrozumiała, niż mowa człowieka zupełnie zdrowego, normalnego; jeżeli człowiek ma umysł zmącony (gorączką, napojami itp.), mówi »od rzeczy« to znaczy niedokładnie, bez związku, niezrozumiale. A więc język jest zależny od jakości i układu narzędzi mownych i od sposobu myślenia człowieka.

Wszelkie t. zw. błędy językowe należy odnieść do tych przyczyn, które dlatego będą albo fizyczne (cielesne) albo psychiczne (umysłowe). Prawidłowy, poprawny, dla wszystkich zrozumiały język polski opiera się tedy na pewnych zasadach i zwyczajach, które się wytworzyły w ciągu stuleci istnienia i rozwoju języka i których poznanie jest niezbędne dla każdego wykształconego Polaka.

Te zasady i zwyczaje objaśnia nauka o języku polskim zwana gramatyką.