Czytelnia

Zastosowanie w tłumaczeniu: Wybór jednej, konkretnej wersji, konkretnego stylu tłumaczenia spośród wielu możliwych uwarunkowany jest właśnie znaczeniem tłumaczenia.

Ważny jest fakt, że wybrana została jedna konkretna wersja, ponieważ mamy do czynienia z tłumaczeniem, a nie z przepisywaniem czy przetwarzaniem (Ibid., 141).

Wybory wiążą się z normami tłumaczeniowymi, którymi zajmowali się Toury (1995), Chesterman (1997), Nord (1991) oraz Lefevere (1991, 1998, 1999). Nord uważał, że to konwencje konstytucyjne decydują o tym, co dana społeczność kulturowa uzna za tłumaczenie.

Konwencje te składają się na ogólne pojęcie tłumaczenia, które obowiązuje w danym środowisku kulturowym, czyli pokazują czego odbiorca tłumaczenia oczekuje od tekstu, który jest tłumaczeniem.

Z konwencjami konstytucyjnymi ściśle powiązane są konwencje regulujące, według których rozwiązuje się problemy tłumaczeniowe wykraczające poza sam tekst.

Andre Lefevere interesował się głównie tłumaczeniem literatury. Chodziło mu nie tylko o wewnętrzną dynamikę zmian, czy zachowania pewnych kwestii w samym systemie literackim, lecz także o jego mechanizmy.

Dla niego system literacki wtopiony jest w zbitkę systemów zwaną społeczeństwem i posiada dwa mechanizmy kontrolne. Pierwszy czuwa nad systemem od strony zewnętrznej oraz odpowiada za relacje pomiędzy literaturą a jej środowiskiem. Drugi natomiast kontroluje wszystko od środka.

W przypadku pierwszego mechanizmu ważne są pojęcia ideologia oraz patronat. Patronat to inaczej „siła (ludzie, instytucje), która może promować lub wstrzymywać czytanie, pisanie czy redagowanie literatury" (1992: 15).

Jako organ nadzorujący, jednostki, grupy, instytucje, klasy społeczne, partie polityczne, wydawcy, media itd., patronat ma za zadanie dopilnować, aby system literacki rozwijał się i posuwał do przodu, tak jak reszta społeczeństwa.

Na proces ten składają się trzy elementy: element ideologiczny, określający relacje pomiędzy literaturą a innym systemem społecznym; element ekonomiczny - patron zapewnia środki utrzymania swojemu podopiecznemu - oraz status - patron zapewnia pisarzowi prestiż i uznanie.

Patronat jest w znacznym stopniu powiązany z ideologią, opisywaną na początku jako dominujące wyobrażenie społeczeństwa (1992:14), a później jako „konceptualna sieć, składająca się z opinii zachowań, uznawanych przez dane społeczeństwo w danym czasie i poprzez którą czytelnicy i tłumacze podchodzili do tekstu" (1998:48).

Pojęciami obowiązującymi w przypadku drugiego mechanizmu są poetyka i nieprecyzyjnie zdefiniowana, różnie nazywana grupa „ekspertów", „profesjonalistów", „specjalistów" czy „redaktorów".

Patronat rzadko bezpośrednio ingerował w system literacki. Kontrolowała go grupa do tego upoważniona i działająca wewnątrz samego systemu, czyli np.: „eksperci", „profesjonaliści", „specjaliści" czy „redaktorzy". Ich zadaniem było strzec ideologii i poetyki systemu.