Czytelnia

W ten sposób rodzi się nowy prąd w procesie tłumaczenia. Jest on bardziej opisowy, systemowy, funkcjonalny i starannie zaplanowany. Razem z nim pojawia się zainteresowanie normami i ograniczeniami, od których zależne jest tłumaczenie oraz jego odbiór.

Według Lefevere'a i Bassnett (1990) nauka o tłumaczeniach, opierająca się niegdyś głównie na podejściu formalistycznym, znacznie poszła do przodu i obecnie w dużym stopniu brane są pod uwagę kontekst, historia i konwenanse.

Tłumaczenie musi mieścić się w obrębie kontekstu. Kontekstualizacja tłumaczenia informuje najpierw o kulturze, a dopiero później o polityce i o władzy.

2. Normy tłumaczeniowe

Tłumacze skupiający się głównie na kulturze zdefiniowaliby ją jako skomplikowany system złożony z różnych podsystemów, takich jak literatura, nauka czy technologia.

W tym ogólnym systemie fenomen wykraczający poza literaturę nie odnosi się do niej w sposób chaotyczny, nieuporządkowany. Są to raczej wzajemne zależności pomiędzy podsystemami, zdeterminowane przez logikę kultury, do której należą. (Steiner 1984: 112)

W tym świetle kultura odnosi się do wszystkich społecznie uwarunkowanych aspektów życia ludzkiego. Proces tłumaczenia powinien być uznany za zjawisko społeczne.

W tłumaczeniu ważne są wymagania kognitywne i normatywne, które za każdym razem są dostosowywane i modyfikowane, z którymi tłumacz praktykujący i każda osoba mająca do czynienia z tłumaczeniem musi umieć sobie poradzić.

Wymagania te wynikają z komunikacji w samym systemie tłumaczeniowym, na przykład pomiędzy samym tłumaczeniem, a jego teorią czy pomiędzy systemem tłumaczeniowym a innym systemem społecznym (Hermans 1999: 142).

Wyżej wymienione wymagania wtopiły się w normy tłumaczeniowe. Termin „norma", zapożyczony z socjologii, „odnosi się do regularności w postępowaniu.

Na tę regularność składa się wiedza ogólna o wzajemnych oczekiwaniach dotyczących sposobów zachowania wymaganych od członków danej grupy społecznej, w konkretnych sytuacjach" (Hermans 1999:163).

Członkowie danej grupy społecznej mają wspólne wymagania co do poprawności konkretnych zachowań. Istnieje możliwość porozumienia się w pewnym stopniu co tego, czy dane zachowanie jest poprawne. Jest to właśnie treść normy.

Indywidualne zachowania wynikają z treści danej normy. Stanowi ona wytyczną tej normy, tożsamość społeczną i psychologiczną.

Jest pośredniczką pomiędzy jednostką a społecznością, pomiędzy zamiarem, wyborem czy zachowaniem jednostki a ogólnie przyjętymi obyczajami, wierzeniami i preferencjami społeczności.

Taka definicja normy jest zarówno kognitywna, jak i normatywna. Normy zawierają pewne społeczne i psychologiczne naciski, które stanowią swego rodzaju ograniczenia zachowań, z góry wykluczając pewne opcje i wybory, które jednak w dalszym ciągu są dostępne.