Czytelnia

Recenzja „A Companion to Translation Studies”

Esmaeil Haddadian Moghaddam

tłum. Agnieszka Bielińska

Źródło:

 

Już w 1972 roku James S. Holmes wygłosił swój nowatorski wykład zatytułowany „The Name and Nature of Translation Studies" (Venuti 2004), wyznaczając tym samym miejsce nowej wówczas dyscyplinie studiów nad przekładem i zachęcając do prowadzenia „meta- dyskusji"(Venuti: 191) na ten temat. Praca Holmesa (Toury 1995; Hermans 1999) stała się punktem wyjścia do rozpoczęcia badań z dziedziny studiów nad przekładem, zachowując binarny podział na przekład „teoretyczny" oraz „stosowany".

Według Pyma (1998: 1) z jednej strony „zaproponowano pojęciowy schemat, w którym określono i powiązano ze sobą wiele kwestii dotyczących tego, co można zrobić w dziedzinie studiów nad przekładem". Z drugiej zaś, studia nad przekładem jako dyscyplina znalazły swoje miejsce i stały się dziedziną nauki dzięki niespotykanemu wzrostowi liczby publikacji.

Ponadto zaczęły one „dynamicznie się rozwijać"(1), łącząc w sobie naturalną interdyscyplinarność, która jest kojarzona ze studiami nad przekładem.

„A Companion to Translation Studies" może być postrzegany jako wkład w rozwój dziedziny nauki, jaką jest przekład, gdyż pozwala stwierdzić, w jakim stopniu odpowiedziano na apel Holmesa o prowadzenie „metadyskusji" na temat studiów nad przekładem.

Jak we wstępie nadmieniają redaktorzy, poprosili oni „wybitnych ekspertów specjalizujących się w tej dziedzinie, aby wypowiedzieli się na temat osiągnięć, jakich dokonano w najważniejszych obszarach tej dyscypliny nauki oraz tego, w jakim kierunku może się ona rozwijać w przyszłości" (Kuhiwczak i Littau 2007: 7).

Najwięcej uwagi poświęcono „tym obszarom, w których przekład oddziałuje na inne dyscypliny, a także rozważaniom na temat rezultatów tego oddziaływania"(7).

Interdyscyplinarność  jest jedną z najbardziej wyróżniających się cech artykułów opublikowanych w omawianym tomie.

Mimo że autorom udało się zaprezentować „krótki i schematyczny opis tradycyjnej trajektorii studiów nad przekładem", niektórzy z nich nie zdołali przybliżyć absolwentom studiów nad przekładem obszarów badań, które mogą być zgłębiane w niedalekiej przyszłości.

Książka składa się z dziewięciu rozdziałów, wstępu od redakcji, bibliografii oraz spisu treści. Jest ona 34. publikacją z serii „Topic in Translation", do której należą między innymi tak ważne pozycje, jak „Contemporary Translation Studies" (Gentzler 1993/2001) oraz „Literary Translation: A practical Guide" (Landers 2001).

Rozdziały książki to kolejno: „Kultura a przekład", „Filozofia a przekład", „Lingwistyka a przekład", „Historia a przekład", „Przekład literacki", „Płeć a przekład", „Przekład teatralny i przekład arii operowych", „Tłumaczenie audiowizualne", „Polityka a przekład". W niniejszej recenzji chciałbym poświęcić  uwagę głównie rozdziałom numer jeden, dwa, cztery, pięć i dziewięć.