Czytelnia

Autorka składa nam dokładne sprawozdanie z dostępnej literatury na temat  przeprowadzonych badań dotyczących cenzury w reżimach totalitarnych, takich jak nazistowskie Niemcy, Hiszpania pod rządami generała Franco i faszystowskie Włochy.

Jej zajmująca dyskusja traktuje dalej o tym, jak postmodernistyczne teorie przekładu odnoszą się do władzy w pracach takich autorów, jak Alvarez i Vida (1996), Tymoczko i Genzler (1996) oraz von Flotow (1997). Autorka wysuwa krytyczne uwagi dotyczące tych prac.

Uważa ona, iż przedstawione w nich przykłady „rzadko należą do dziedziny dyskursu politycznego" (Kuhiwczak i Littau 2007: 140). Zdaniem autorki zamiarem teorii postmodernistycznych jest „raczej pokazanie, że hierarchie władzy są nieodłącznym elementem jakiegokolwiek procesu przekładu niezależnie od tematu, gatunku, kultury i czasu" (140).

Schäffner prezentuje następnie kilka przykładów tekstów politycznych i przedstawia wyzwania, jakie mogą one stanowić dla badaczy i tłumaczy studiów nad przekładem. Jej przykłady są reprezentatywne dla każdej sytuacji, jaka mogła zaistnieć gdziekolwiek na świecie.

W ostatniej części swojej pracy autorka próbuje zilustrować, jak przekłady, jako produkty, są wykorzystywane „jako narzędzia działań politycznych" (146). Z wyjątkiem podanego przykładu przekładu komiksu „Asterix" na język chorwacki, dyskusja nie wyczerpuje w pełni tematu.

Po przeczytaniu wszystkich artykułów omawianej książki interesującym wydaje się fakt, że Schäffner mówi o pomyśle Venutiego dotyczącym „foreignizing translation" jako o sposobie „wyrażenia szacunku i przedstawienia «odmienności» obcego tekstu, języka i kultury" (146).

To właśnie to słowo „odmienność" autorka postrzega jako najważniejsze pojęcie, które łączy prowadzoną przez nią dyskusję z upolitycznieniem polityki.

Powszechną tendencją, jakiej ulegają badacze studiów nad przekładem, przynajmniej w omawianej książce, jest wykorzystanie do własnych celów dorobku innych naukowych teorii w dziedzinie studiów nad przekładem i obwinianie ich o to, że nie są wystarczająco wyczerpujące na potrzeby prowadzonych badań.

Możliwe, że pilnie potrzebujemy podjęcia dialogu w kręgach naukowych, ucząc się, jak nie upolityczniać pojęcia uczenia się od siebie.

Ostatnie słowo należy do redakcji, która we wstępie zaznaczyła, że celem książki jest „dokładne określenie miejsca, które ma ułatwić zapalonym badaczom poruszanie się w tej złożonej dziedzinie" (7).

Jednakże poruszanie się w tej niezwykłej dyscyplinie, jaką są studia nad przekładem, jest wspaniałe i obiecujące, ale może też zniechęcać i znudzić, jeśli na drodze nie mamy jasno zarysowanego horyzontu.

Bibliografia

Hermans Theo,  Translation in Systems. Descriptive and System-oriendted Approaches Explained, Manchester: St. Jerome, 1999.

Pym Anthony,  Method in Translation History, Manchester: St. Jerome, 1998.