Czytelnia

Po powrocie do ojczyzny, Yan Fu zajął się tłumaczeniem m.in. dzieł, które wylicza Wright (2001; źródło internetowe):

  • „Evolution and Ethics" ("Ewolucja i etyka") Thomasa H. Huxleya jako „Tianyanlun" 天演论 („O ewolucji") w 1898 roku;
  • „The Study of Sociology" („Socjologia") Herberta Spencera jako Qunxue yiyan" 群学遗言 w 1902 roku;
  • „The Wealth of Nations" („Bogactwo narodów") Adama Smitha jako „Yuanfu" 原富 („O bogactwie") w 1902 roku;
  • „On Liberty" („O wolności") Johna Stuarta Milla jako „Qunji quanjie lun" 群己劝解论 („O granicy pomiędzy prawami społeczeństwa a prawami jednostki") w 1903 roku.

Wright (2001; źródło internetowe) twierdzi, że Yan jest podziwiany za swój prozatorski styl i umiejętność interpretowania zachodniej myśli. Zhong (2003; źródło internetowe) dodaje, że jest on także autorem najbardziej znanej chińskiej teorii tłumaczenia. Jego dokonania były tematem wielu prac np. Chana (2004).

Można więc zauważyć, że na początku XIX wieku w translacji nastąpił zwrot od nauk teoretycznych w kierunku stosowanych i humanistycznych. Coraz częściej pojawiało się jednak przekonanie, że korzystanie z osiągnięć zachodniej technologii w połączeniu z istniejącą w Chinach strukturą społeczną nie sprawdza się. Kiedy w 1895 roku Japonia odniosła zwycięstwo nad Chinami, coraz więcej chińskich myślicieli zaczęło odczuwać potrzebę reform.

Tłumacze reformatorami

Worden et al. (1998; źródło internetowe) tak opisuje sto dni reform: „Przez 103 dni, od 11 czerwca do 21 września 1898 roku, Guangxu (1875-1908), cesarz z dynastii Qing, prowadził serię reform mających na celu wprowadzenie poważnych zmian społecznych i instytucjonalnych.

Były one odpowiedzią na zapatrywania postępowych uczonych-reformatorów. To oni uświadomili dworowi, że aby naród przetrwał, potrzebne są natychmiastowe unowocześniania. Pod wpływem sukcesu Japończyków, reformatorzy stwierdzili, że Chiny potrzebują czegoś więcej niż tylko „samoumacniania" oraz że unowocześnieniom muszą towarzyszyć zmiany instytucjonalne i ideologiczne.

Pisząc o Yan Fu, He (1998; s. 476) stwierdził, że „nie uczestniczył on bezpośrednio w ruchu reformatorskim, ale jego wkład ideologiczny był niezwykle znaczący". Po upadku ruchu Yan Fu po raz kolejny zajął wysoką pozycję społeczną. He (1998; s. 482) przypomina, że „Gdy Yuan Shikai spiskował celem przejęcia tronu cesarza, Yan Fu został jednym z sześciu członków organizacji na rzecz pokoju. Przygotowując się na objęcie władzy Yuan zaczął nią manipulować.

Rewolucja literacka

Mitter (2004; s. 26) pisze, że: „Flowers in the Mirror" („Kwiaty w lustrze") Li Ruizhen, powieść wydana w 1830 roku, opowiada o życiu wyższej klasy chińskiego społeczeństwa. Jeden z jej członków, Duo the Helmsman głęboko wierzy, że „Chiny powinny być uważane za źródło, z którego czerpać powinny wszystkie kraje".

Kilka lat i zwycięstw później zaczął powstawać nowy rodzaj literatury. Chińczycy stawali się coraz bardziej świadomi istnienia świata poza granicami własnego kraju, dlatego poczuli głód obcej literatury. Zaczęto ją więc tłumaczyć na skalę niemal masową. Do czasów późnej dynastii Qing przetłumaczono ponad 500 książek.