Czytelnia

W związku z tym, że Chiny były nieustannie atakowane przez mocarstwa europejskie i musiały stawiać czoło niepokojom wewnątrz kraju, pojawiła się pilna potrzeba zdobywania wiedzy o krajach Zachodu.

Pierwsi tłumacze (na podstawie: O'Connor i Roberton, 2003 oraz Ma, 1999; s. 527-531)

Chiński tłumacz i matematyk, Li Hanlan (李善兰) pracował wraz z Wileyem nad tłumaczeniem „Elements of Algebra" („Elementów algebry") Augustusa de Morgana. W 1859 roku dzieło przetłumaczono jako „Daishuxue" 代数学. Była to pierwsza chińska książka traktująca o algebrze symbolicznej.

W 1850 ten sam zespół przetłumaczył „Elements of Analytical Geometry and of Differential and Integral Calculus" („Elementy geometrii analitycznej oraz rachunku różniczkowego i całkowego") Eliasa Loomisa na chiński, jako „Daiweiji Shiji" 代微积拾级. Li pracował także z Edkinsem nad tłumaczeniem „An Elementary Treatise on Mechanics" („Traktat elementarny o mechanice") Williama Whewella.

Należy przyznać, że określanie Li Shanlana jedynie tłumaczem byłoby dla niego zniewagą. Był on przede wszystkim wybitnym matematykiem, określanym przez Connora i Robertsona (2003) jako „najlepszy chinski matematyk XIX wieku".

Jest on autorem wielu ważnych artykułów z dziedziny matematyki, np. „dUoji Bilei" 垛积比类(„Summing Finite Series" - „Sumowanie szeregów skończonych"). Potwierdzeniem wszechstronności Li jest także „zHiwuxue Jichu" (植物学基础) - jego tłumaczenie „Elements of Botany" („Elementów botaniki") Johna Lindleya.

Większość jezuitów zajmowała się przekładem zachodniej medycyny na chiński. Jednym z przykładów takich tłumaczeń jest wydana w 1857 roku „Xiyi Lueshuo" 西医略说 („A Brief Discussion on Western Medicine" - „Krótka rozprawa o zachodniej medycynie")2 autorstwa Benjamina Hobsena (合信). Nie był to przekład sensu stricto, lecz raczej opracowanie przygotowane z myślą o czytelnikach w Chinach.

W latach 50. i 60. XIX wieku zaczęto odchodzić od tłumaczenia tekstów technicznych w stronę naukowych. Zaczęto zajmować się inżynierią, mechaniką teoretyczną, sztuką żeglarską, geometrią itp. Tłumacze przybliżali także chińskiemu ludowi nowe dziedziny wiedzy, takie jak botanika czy medycyna zachodnia.

Zachodnia myśl w Chinach

Podczas gdy Chiny stawiały czoła najazdom nieprzyjaciół i buntom obywateli, frakcja rządu, znana jako Yangwu (洋务) postanowiła zacząć „uczyć się od Zachodu". Pomysł polegał na korzystaniu z osiągnięć zachodniej nauki i technologii. Było więc do przewidzenia, że gdy frakcja doszła do władzy, status tłumacza znacznie się poprawił oraz wzrosła liczba wykonywanych przekładów.

W 1866 roku frakcja Yangwu utworzyła szkołę kształcącą w zawodach stoczniowych (Fuzhou Shipyard School (船政学堂)). Jak podaje Zhang (2002), powstała ona w celu budowy okrętów wojskowych i maszyn parowych.

Jeden z jej uczniów, Yan Fu, po pięciu latach nauki został wysłany do Anglii w celu kontynuowania edukacji. Podczas swojego pobytu na zachodzie Fu przekonał się, że samo studiowanie zachodniej nauki i inżynierii nie pomoże chińskiemu ludowi. Zdał sobie sprawę, że Chiny powinny czerpać także z innych zachodnich dyscyplin, takich jak prawo, ekonomia, polityka i oświata.