Czytelnia

Tłumaczenie opowiadań ludowych pisane arabskim językiem mówionym jest niezwykłym wyzwaniem: jest kilka dobrych przykładów, kilka słowników - wszystko jest jak niesamowita gra w szachy, w której każdą kombinację ruchów wykonuje się od zera14. Trzeba przestrzegać zasad, ale tylko zapamiętany w duszy wydźwięk prawdziwych opowiadań ludowych może rozwiązać problem przeformułowania, które jest tylko dziwną dźwiękową projekcją.

Tradycja epicka narodów bałkańskich jest niezmiernie bogata, a epicki styl wyrażania się jest nieodłączną częścią języka każdego człowieka od dzieciństwa. Wszystkie arabskie opowiadania ludowe, które przetłumaczyłem na serbski, zostały doszlifowane podczas odczytów w nieco nowocześniejszym epickim stylu.

Ta technika to nie tylko kosmetyka. Fakt, że tekst jest przekładem, nie może być wymówką dla kogoś czytającego opowiadania. W literaturze forma jest esencją. Ostatnie poprawki, które mam na myśli, biorą pod uwagę esencję: to, co mamy przed sobą, to opowiadania ludowe. Czytane, powinny poruszać nasze epickie struny. Autentyczne i sekretne struny języka żywych opowiadań.

PODSUMOWANIE

Tłumacząc opowiadania dla różnorodnych czytelników, tłumacz musi pomyśleć o tych zasłyszanych w dzieciństwie, ale nie może poddać się wyzwaniom kulturowego przyswajania. Dialektyczne sformułowanie tekstu wyjściowego powinno samo rozwinąć się w literacką hybrydę zabarwioną chociażby zarchaizowanym słownictwem i „pokrętnym" użyciem innych, typowo narracyjnych elementów. Czytane opowiadania powinny poruszać nasze epickie struny. Autentyczne i sekretne struny języka żywych opowiadań.

SKRÓCONA BIBLIOGRAFIA

Srpko Lestaric (1949) studiował nauki polityczne oraz język i literaturę arabską, za co otrzymał tytuł licencjata na Uniwersytecie w Belgradzie w 1975 roku. Spędził prawie piętnaście lat na Bliskim Wschodzie, a obecnie zajmuje się tłumaczeniem tekstów technicznych oraz jest tłumaczem przysięgłym z języka arabskiego w Sądzie Okręgowym w Belgradzie.

Oprócz tłumaczenia współczesnych arabskich poetów (Yusuf Idris, Zakariya Tamir, Tayyib Salih, Abdel Sattar Nassir, Salwa Bakr, Fakhri Qaawar, Hadiyya Hussein itd.), zapoczątkował w byłej Jugosławii tłumaczenie arabskich bajek na język serbski (jak dotąd przetłumaczył cztery zbiory z Palestyny, Iraku i Zatoki Perskiej) oraz studiowanie wschodnio-arabskich dialektów.


1 Por.: Shamy (el-) Hasan: "Tales Arab Women Tell and the Behavioral Patterns They Portray", Bloomington: Indiana University Press, 1999, s.42-49.

2 Nazywane są różnie w zależności od kraju. W Lewancie: „Hawaadiit" (

3 Grimes, B.: „Ethnologue", wyd. 13, SIL: 1996, wymienia trzydzieści siedem języków arabskich.

4 Zdanie: „Pewnego dnia Juhha napełnił swoje kieszenie brzoskwiniami" w bagdadzkiej mowie potocznej (wzięte z prawdziwej opowieści) brzmi: „fed yoom chaan juHHa maali jiyuuba xoox"; w MSA to samo brzmi: kaana juHHa dhaata yawmin maali'an juyuubahu xawxan". Zdania zawierają te same informacje, lecz różnią się wyczuciem. (por.: Lestaric, Srpko [red., tł.]: „Ribareva kci [Córka Rybaka]", Zavod za udzbenike, Beograd: 1998, s.219.)