Czytelnia

Chesterman (1993) patrzy na koncept norm z innej perspektywy. Podczas gdy Toury nie przykłada dużej wagi do roli czytelników i ich opinii zwrotnej na temat konstrukcji norm, Chesterman (1993:8) rozróżnia normy wymogów, które są wymogami czytelników docelowych i klientów itd., i normy profesjonalne, które wyjaśniają tendencję tłumacza do przestrzegania wymogów.

Według Toury'ego (2000), norm właściwie nie da się zaobserwować. Jest on zdania, że możemy tak  zaobserwować przypadki zachowań kierowane przez normy, lub też wyniki tych zachowań (str. 206). Toury wprowadza dwa główne źródła budowy norm tłumaczeniowych:

1.                  Tekstowe: sam tłumaczony tekst, ze względu na wiele różnych norm, jak i analityczne spisy tłumaczeń (np. 'teksty wirtualne'), ze względu na różne normy wstępne;

2.                  Pozatekstowe: na wpół teoretyczne lub krytyczne opracowania, takie jak perspektywiczne 'teorie' tłumaczeń, oświadczenia dokonane przez tłumaczy, redaktorów, wydawców lub wszelkie inne osoby związane z tą czynnością, krytyczną oceną indywidualnych tłumaczeń, lub z czynnością tłumacza, 'szkoły' tłumaczy itd. (Toury, 2000: 207).

Podobnie Baker (1998) wprowadza studia nad 'zbiorem autentycznych tłumaczeń' jako środek do identyfikowania regularnych przykładów zachowań tłumaczeniowych, które są reprezentowane w tym zbiorze przez tłumacza, i dlatego też służą jako środek do identyfikowania norm tłumaczeniowych (str.164).

Uwagi końcowe

Po tylu latach dominacji podejścia normatywnego w nauczaniu przekładu, nadszedł być może czas na poważne zmiany w metodach nauczania.

Nauczanie translacji nie powinno być już dłużej postrzegane jako zbiór zasad i przepisów określonych przez nauczycieli, których celem było pokazanie studentom 'dobrych' i 'poprawnych' tłumaczeń, a także tych  'złych' i 'niepoprawnych'.

Pojmując znaczenie procesu podejmowania decyzji w tłumaczeniu, nauczyciele przekładu powinni spróbować opisać aktualne decyzje tłumaczeniowe podejmowane przez rzeczywistych tłumaczy w różnych uwarunkowaniach społeczno-kulturowych i ideologicznych, w prawdziwych sytuacjach życiowych, i wyjaśnić konsekwencje perlokucyjne wynikające z podjęcia takich decyzji przez studentów.

Powinni również pozwolić studentom na dowolny wybór różnych opcji, przypominając jedynie, że to oni będą za niego odpowiedzialni . Zadaniem nauczycieli translacji  jest wyjaśnienie studentom, że każdy przekład ma swój własny cel określony przez tłumacza i że mogą wybierać dowolne opcje, tak by jak najlepiej służyły one potencjalnym celom tłumaczenia.

Bibliografia

Álvarez, R. & Vidal, M.C. (1996).Translating: A political act. In R. Álvarez & M. C. Vidal (Ed.) Translation, power, subversion (pp. 1-9). Philadelphia: Multilingual Matters.

Baker,M. (1998). Norms. In M. Baker (Ed.) Routledge encyclopedia of translation studies (pp. 163-165). London: Routledge