Czytelnia

Podobnie twierdzi, Carbonell (1996), ponieważ kontekst znaczeń w kulturze źródłowej i docelowej jest heterogeniczny, znaczenie zmienia się nieuchronnie w procesie tłumaczenia i istnieje zawsze możliwość zaistnienia sprzeczności miedzy intencjami autora a tłumacza (str. 98).

Ale dlaczego taki relatywizm i perspektywizm nie powodują stanu kompletnej anarchii i niezrozumienia? Według Toury'ego (2000) „zrozumienie ulega wpływom, prawdopodobnie także czynnikom społeczno-kulturowym"(str. 119).

Podobnie jak i autor, tłumacz jest nie tylko 'osobą', lecz także społecznie i historycznie ustanowionym podmiotem. Jak już wcześniej wspomniano, tłumacze przekładają teksty, zestawiając je ze znanymi słowami i zwrotami, istniejącymi twierdzeniami, znanymi konwencjami, wcześniejszymi tekstami, lub, innymi słowy, z własną, ideologiczną wiedzą ogólną. Jak Robinson trafnie zauważa, wiedza ta umożliwia im przekład tekstu i tym samym ogranicza możliwość interpretacji:

„Tłumacze [...] to ludzie, którzy swoje postępowanie podporządkowują posiadanej wiedzy. A wiedza ta jest ideologiczna. Kontrolowana przez normy ideologiczne. Jeśli chcesz zostać tłumaczem, musisz poddać się uległej roli tłumacza, poddać się opanowaniu przez normy ideologiczne" (cytowane w Calzada-Pérez, 2003: 7).

Tym co de facto zbliża różne, indywidualne interpretacje jest podobieństwo międzytekstowych i ideologicznych konfiguracji, którym podlegają jednostki. Zazwyczaj (lub prawie nigdy) tłumacze nie są świadomi czynników ideologicznych, decydujących o procesie tłumaczenia tekstu źródłowego.

Toury (1999: 18) przyznaję, że trudno jest określić rolę czynników społeczno-kulturowych, które podświadomie wpływają na postępowanie tłumacza:

„Jedyna rzecz, której nie ośmieliłbym się podjąć [...] to intrygujące pytanie, jak i do jakiego stopnia środowisko ma wpływ na pracę mózgu, i w jakim stopniu czynniki społeczno-kulturowe mają wpływ na system poznawczy, mimo iż miałoby to nieoceniony wpływ na zrozumienie procesu tłumaczenia".

Jednakże, czasami badaczowi tłumaczeń bardzo trudno jest stwierdzić, czy różnice ideologiczne pojawiające się między tekstem źródłowym a tekstem docelowym są wynikiem podświadomego przekładu ideologicznego tłumacza, czy też jego celowej interwencji ideologicznej, o czym będzie mowa w kolejnych akapitach.

Ideologia i tłumacz jako twórca tekstu docelowego: funkcjonalizm

Podczas gdy jednym z zasadniczych dokonań poststrukturalizmu jest detronizacja autora i jego zamiarów autorskich poprzez podkreślenie roli tłumacza jako niezależnego czytelnika tekstu źródłowego, założeniem funkcjonalistów jest próba detronizacji samego tekstu źródłowego poprzez podkreślenie roli tłumacza jako twórcy tekstu docelowego   i przyznaniu priorytetu celowi produkcji tekstu docelowego.

Według Schäffner (1996) „podejście funkcjonalne jest pojęciem ogólnym określającym badania naukowców twierdzących, że cel tekstu docelowego jest najważniejszym kryterium w jakimkolwiek procesie tłumaczenia". (str.2).

Funkcjonalizm opiera się na gruntownej zmianie z 'ekwiwalencji językowej' na 'trafność funkcjonalną'. Z funkcjonalnej perspektywy (szczególnie pod wpływem teorii 'działanie tłumaczeniowe'  Holz-Mänttäri ) przekład postrzegany jest jako akt komunikacji.