Czytelnia

Według zwolenników KAD, każde użycie języka, w tym w tłumaczeniu, posiada aspekt ideologiczny, co oznacza, że w przekładzie można zawsze zetknąć się z ideologicznymi aspektami (str. 2). Podobnie twierdzi Schäffner (2003), według której wszystkie tłumaczenia są ideologiczne, ponieważ „wybór tekstu źródłowego i jego użycie są określone przez zainteresowania i cele społeczne tłumaczy](str. 23).

Schäffner jest jawnym zwolennikiem definicji ideologii przedstawionej przez van Dijka jako „podstawowy system wspólnych społecznych interpretacji, które mogą kontrolować bardziej konkretne poglądy grup"(van Dijk, 1996: 7). Jednakże istnieje mnóstwo różnorodnych definicji ideologii, określających to pojęcie z różnych perspektyw - wśród nich definicja van Dijka - część z nich zostanie tutaj pokrótce przedstawiona.

Definicje ideologii

Z pojęciem ‘ideologii' zawsze łączono jej polityczne konotacje, co widać także na przykładzie definicji słownikowej: „system myśli i ideałów, szczególnie tych tworzących podstawy strategii i teorii ekonomicznych i politycznych] (The New Oxford Dictionary of English).

Badacze w dziedzinie tłumaczeń przychylnie patrzący na polityczną definicję ideologii są zdania, że samo tłumaczenie jest aktem politycznym, co uzasadnia Tahir-Gürçağlar (2003: 113 „tłumaczenie to proces polityczny, ponieważ zarówno jako czynność i jako produkt odzwierciedla ono proces negocjowania między różnymi środkami.

Na podstawowym poziomie są nimi tłumacze, autorzy, krytycy, wydawcy, redaktorzy i czytelnicy". Pod wpływem Marksa, który określa ideologię jako działanie bez wiedzy (fałszywa świadomość), ideologia definiowana jest czasem w politycznie negatywnym sensie jako „system mylnych, błędnych, sfałszowanych lub w jakimkolwiek innym sensie mylnych przekonań" (van Dijk, cytowany w Calzada-Pérez, 2003: 3).

W bardziej znaczącym sensie definicja podawana przez marksistów jest następująca, podobna do definicji ideologii socjalizmu przedstawionej przez Lenina „siła, która pobudza rewolucyjną świadomość i wzmaga postęp" (Calzada-Pérez, 2003: 4).

Według Calzada-Pérez (ibid.), najnowsze definicje ideologii wiążą się z pojęciem władzy i dominacji, jak cytuje ona za Eagletonem: "ideologia to pomysły i przekonania, które są pomocne przy zatwierdzeniu interesów grupy lub klasy rządzącej przez zniekształcenie lub symulacje".

W rzeczywistości pogląd ten stanowi podstawę postkolonialnego myślenia, które „podkreśla siłę relacji przenikających współczesne wymiany kulturowe" (Simon, 1996: 136). Jednakże, Calzada-Pérez (2003) twierdzi, że czasami ideologia jest postrzegana w bardziej pozytywnym sensie „jako narzędzie promujące lub zatwierdzające interesy poszczególnej grupy społecznej (niż jako środek do rozgromienia rywali" (s.5)..

Jednakże badacze studiów językowych, kulturowych i tłumaczeniowych dosyć często rozszerzają pojecie ideologii poza sferę polityczną i definiują ją raczej politycznie neutralnie jako„zestaw myśli, które organizują nasze życie i pomagają w lepszym zrozumieniu relacji ze środowiskiem" (Calzada-Pérez, 2003: 5).