Czytelnia

3. Angielski/Francuski

Po systemach z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, działających w rosyjsko-angielskich i angielsko-rosyjskich parach językowych, najwcześniejszymi systemami MT były przekładające język angielski na francuski tematyczne programy Météo, rozwinięte przez ekipę TAUM (University of Montréal) dla kanadyjskiej służby meteorologicznej, zastosowane publicznie po raz pierwszy w 1977 roku, oraz Systran, nabyty przez Komisję Europejską w 1976.

3.1. Météo 1976

System Météo nie do końca mieści się w tej samej kategorii co dzisiejsze, ogólnotematyczne oprogramowania MT do przekładu angielsko-francuskiego, ponieważ był on zorientowany na „subjęzyk” prognoz pogody. Jednak to właśnie teksty raportów i prognoz pogodowych są oczywistymi propozycjami do tłumaczeń sporządzanych za pomocą internetowych usług translacyjnych. Może być zatem interesujące, w jakim stopniu systemy typu Systran i internetowe serwisy MT radzą sobie z tekstami z tej dziedziny.

Oto przykład wczesnego (1976) tłumaczenia Météo (Bruderer 1978b: 128):

(24) [angielski tekst źródłowy]Halifax and vicinity. South Shore. Valley. Mostly sunny becoming cloudy in the afternoon. Strong gusty northeasterly winds 30 to 35. Clear overnight with a few fog patches near dawn. Thursday increasing cloudiness with a chance of rain in the evening.

(25) [Météo, 1976] Halifax et banlieue. Côte sud. Vallée d’Annapolis. Généralement ensoleillé devenant nuageux dans l’après midi. Strong gusty northeasterly winds 30 to 35. Clair durant la nuit avec quelques bancs de brouillard vers l’aube. Jeudi nebulosité croissante avec possibilité de pluie dans la soirée.

Przykład ilustruje zasadę zachowywania oryginalnego zdania przez Météo, jeśli któregokolwiek z występujących w nim słów nie ma w leksykonie. Tekst wyjściowy wersji Babelfish współczesnego programu Systran jest następujący:

(26) [Systran]: Halifax et proximité. Rivage Du sud. Vallée. La plupart du temps devenir ensoleillé nuageux l'après-midi. Venteux fort enroule northeasterly 30 à 35. Dégagez durant la nuit avec quelques pièces rapportées de brouillard près de l'aube. Opacité croissante de jeudi avec une chance de pluie en soirée.

W wersji Lycos programu Systran piąte zdanie/fraza przedstawia się nieco inaczej:

(26a) Le northeasterly venteux fort enroule 30 à 35. Systran (podobnie jak Météo w 1976 roku) nie miał w leksykonie słowa northeasterly.
Po wprowadzeniu wersji z dywizem rozdzielającym dwa wyrazy, north-easterly, Babelfish i Lycos wyprodukowały następująco: (26b) Vents nord-est venteux forts 30 à 35.

(26c) Le nord venteux fort enroule vers l'est 30 à 35. Trudno powiedzieć, dlaczego zdania się różnią, a w wersji Lycos, w przeciwieństwie do Babelfish, nie udało się poprawnie przetłumaczyć słowa. W obu przypadkach jednak clear zostało potraktowane jak czasownik, a patches przetłumaczone jako niemający związku z meteorologią wyraz pièces, co spowodowało niejasność materiału docelowego (26, szóste zdanie).

Mimo to obie wersje Systran poradziły sobie lepiej niż popularny system internetowy Free Translation:

(27) [Free Translation]: Halifax et le voisinage. Rive du sud. Vallée. Devenir surtout ensoleillé nuageux de l'après-midi. Fort de grand vent nord pâques remonte 30 à 35. Clair du jour au lendemain avec les pièces quelques brouillard approche de l'aube. Jeudi
augmenter cloudiness avec un hasard de pluie dans le soir.

Pomimo prawidłowego przetłumaczenia słowa clear, nierozpoznanie w easterly przymiotnika określającego wiatr (tu raczej jako data: Easter – pâques), jak również brak wyrazu cloudiness w słowniku, przyczyniają się do niejasności w materiale docelowym.