Czytelnia

Czy tłumaczenie jest poprawianiem oryginalnego tekstu?

Tomoko Inaba

tłum. Piotr Gowin

Źródło:

 

 

Streszczenie

Lefevere (1992a: xi) opisuje tłumaczenie jako „poprawianie oryginalnego tekstu". W tym artykule ocenię ponownie koncepcję tłumaczenia Lefevere'a poprzez analizę wybranych przeze mnie tekstów. Aby pokazać, w jaki sposób tłumacz przykładowego tekstu przekazuje komunikat zawarty w tekście źródłowym w języku docelowym, przeanalizuję kilka fragmentów, używając podejścia Systemowego Językoznawstwa Funkcjonalnego (językoznawstwo systemowe), które jest „semantycznym podejściem do struktur gramatycznych w języku" (White, 2001: 3).

Wstęp

Ardhaugh (1986) twierdzi, że struktura danego języka wpływa na sposób, w jaki człowiek mówiący tym językiem postrzega świat. Poszczególne języki odzwierciedlają różne wartości i kultury; dlatego też, starając się pośredniczyć pomiędzy różnymi językami, wartościami czy kulturami, tłumaczenie „prawie zawsze próbuje neutralizować inną kulturę, tak aby dopasować ją do przyzwyczajeń jego odbiorcy" (Lefevere, 1999: 237).

W rezultacie tłumaczenie bardzo rzadko jest takie samo jak oryginał. Bassnett (1980) twierdzi później, że tłumaczone teksty tak daleko odbiegają od oryginału, że powinny być traktowane jak odrębne utwory literackie.

Przy podejściu do translacji zorientowanym na cel, które postrzega tłumaczenie jako produkt kulturowy systemu docelowego, Toury (1995) skupia się na tłumaczonych tekstach, ich przetwarzaniu, cechach i funkcjach, izolując je od ich kontekstu i ideologii, przez co nie do końca zajmuje się jakością tłumaczenia.

Natomiast Lefevere (1992a) także widzi tłumaczenie jako produkt kulturowy systemu docelowego, skupia się na ideologii i władzy, które rozpoczynają czynność tłumaczenia w jego analizie.

Według Lefevere'a (1992a: vii) tłumaczenie opiera się na oryginalnym tekście i stara się dostosować oryginał do pewnej ideologii lub poetyki innych odbiorców. Jest to czynność prowadzona pod presją wpływów, ideologii i poetyki systemu docelowego, więc jest to poprawianie oryginalnego tekstu, tak aby dostosować go do pewnych celów założonych przez dany system.

Zauważa także, że spośród różnych form adaptacji, które często stosują pisarze, takich jak tłumaczenie, krytyka, sprawozdanie, historiografia i antologia, tłumaczenie jest najoczywistszą formą poprawiania, mającą wpływ na przekazywanie i rozpowszechnianie wizerunku pisarzy oryginałów oraz ich dzieł poza granicami ich kultury (Lefevere, 1992a: 9).

Ten artykuł, przy pomocy analizy wybranych przeze mnie tekstów, ma na celu zbadanie wizji tłumaczenia Lefevere'a jako formy poprawiania oryginalnego tekstu.